Dạy Con Không Bỏ Cuộc: 2 Câu Chuyện Về Đam Mê Và Ý Chí

“Ba ơi, con không làm được đâu. Con bỏ cuộc thôi!“

Câu này nghe quen không? Có lẽ bạn đã nghe con nói không biết bao nhiêu lần. Khi bài tập khó quá. Khi tập luyện mệt mỏi. Khi thất bại lần thứ ba, thứ tư, thứ năm. Con chỉ muốn buông xuôi.

Là cha mẹ, chúng ta dạy con rất nhiều điều: dạy con lễ phép, dạy con biết yêu thương, dạy con trân trọng những gì mình có. Nhưng có một bài học vô cùng quan trọng khác, bài học sẽ quyết định cách con đối mặt với sóng gió sau này: đó là dạy con một tinh thần thép.

Làm sao để con hiểu rằng thất bại là bình thường? Làm sao để con có ý chí kiên trì? Làm sao để con biết rằng đam mê và nỗ lực mạnh hơn mọi nghịch cảnh?

Để trả lời câu hỏi đó, không gì mạnh mẽ hơn những câu chuyện có thật từ thế giới thể thao. Trong thể thao, bạn không thể giả vờ. Bạn không thể “nói suông”. Kết quả đến từ mồ hôi, sự kiên trì và một ý chí không bao giờ gục ngã.

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng lắng nghe 2 câu chuyện về những người đã chứng minh điều đó.

Câu chuyện thứ nhất là về Lê Văn Công – chàng trai Việt Nam cao chỉ 1m2 nhưng vô địch Paralympic, phá kỷ lục thế giới. Câu chuyện này sẽ dạy con rằng: Ý chí quan trọng hơn thân thể.

Câu chuyện thứ hai là về Bethany Hamilton – cô gái Mỹ mất một cánh tay vì cá mập, nhưng vẫn trở thành vận động viên lướt sóng chuyên nghiệp. Câu chuyện này sẽ dạy con rằng: Đam mê mạnh hơn nghịch cảnh.

Ba mẹ ơi, có thể con của bạn không phải vận động viên. Nhưng bài học ở đây áp dụng cho mọi lĩnh vực: học hành, nghệ thuật, hay bất cứ điều gì con đang theo đuổi.

Vì cuối cùng, tất cả đều về một điều: Khi gặp khó khăn, con sẽ chọn bỏ cuộc hay tiếp tục?

Hai câu chuyện hôm nay sẽ cho con sức mạnh để đưa ra lựa chọn đúng đắn.

Hãy bắt đầu cùng UPO nhé!

---

Lê Văn Công – Lực sĩ 1m2 khiến thế giới ngưỡng mộ

Cậu bé ở làng quê Nam Định

Lê Văn Công sinh năm 1988 tại một làng quê nghèo ở huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Gia đình anh làm nông, cuộc sống chật vật qua ngày.

Ngay từ nhỏ, Công đã khác biệt. Cậu bé bị bại liệt do hậu quả của bệnh bại liệt trẻ em (bại liệt). Căn bệnh này khiến cơ thể Công ngừng phát triển chiều cao từ khi còn nhỏ. Cột sống bị cong vẹo. Hai chân không thể đứng thẳng.

Lớn lên, Công chỉ cao 1m2 và nặng khoảng 40kg. Để di chuyển, anh phải dùng xe lăn hoặc nạng.

Ở nông thôn Việt Nam, một người khuyết tật như Công thường có tương lai rất hạn hẹp. Nhiều người trong làng bảo gia đình anh: “Thôi cho con ở nhà học nghề thủ công – sửa xe, sửa điện thoại gì đó – để kiếm sống. Đừng mơ mộng gì cao xa.”

Nhưng Công không nghĩ vậy. Anh không muốn sống một cuộc đời “chỉ vậy thôi”.

Tìm thấy ước mơ

Năm 2010, Công 22 tuổi, được tuyển vào đội tuyển cử tạ người khuyết tật của Việt Nam. Đây là bước ngoặt lớn nhất cuộc đời anh.

Cử tạ – môn thể thao đòi hỏi sức mạnh khổng lồ – nghe có vẻ không phù hợp với một người có thân hình nhỏ bé như Công. Nhưng anh nhìn thấy cơ hội.

Anh nghĩ: “Người ta nhìn thấy thân hình nhỏ bé. Nhưng mình nhìn thấy ý chí.”

Công bắt đầu tập luyện. Mỗi ngày 6-7 tiếng đồng hồ. Nâng tạ hàng trăm lần. Cơ thể nhỏ bé đau nhức. Mồ hôi đổ ra như tắm. Nhưng anh không bao giờ phàn nàn.

Huấn luyện viên kể: “Công là người chăm chỉ nhất đội. Tôi chưa bao giờ thấy anh ấy xin nghỉ. Thậm chí khi bị thương, anh vẫn cố gắng tập.”

Ban đầu, Công chỉ nâng được vài chục kg. Nhưng từ từ, con số tăng lên: 50kg… 70kg… 100kg… 150kg…

Anh tin rằng: Cơ thể có thể nhỏ bé, nhưng ý chí không có giới hạn.

Rio 2016 – Ngày lịch sử

Tháng 9 năm 2016, Công đại diện Việt Nam tham dự Paralympic Rio – Thế vận hội dành cho người khuyết tật.

Trên sân thi đấu, Công trông rất nhỏ bé giữa những VĐV từ các nước. Nhưng khi anh bước lên bục thi đấu, không ai còn chú ý đến chiều cao nữa. Họ chỉ chú ý đến quyết tâm trong mắt anh.

Công thi ở hạng cân 49kg (cân nặng của anh). Anh nằm trên ghế, hai tay nắm lấy thanh tạ nặng 183kg – gấp hơn 4 lần trọng lượng cơ thể.

Cả khán đài nín thở.

Công hít thở sâu. Rồi… đẩy!

Thanh tạ từ từ nâng lên. Tay anh run. Mồ hôi đổ ra. Nhưng anh không buông.

Lên… lên… lên…

Và… THÀNH CÔNG!

Tiếng reo hò vang dậy. Công đã phá kỷ lục thế giới và giành huy chương vàng Paralympic!

Đó là tấm huy chương vàng Paralympic đầu tiên trong lịch sử thể thao Việt Nam.

Công nằm trên ghế, mỉm cười. Không phải nụ cười tự hào kiêu ngạo, mà là nụ cười của người đã chiến thắng chính mình.

Sau vinh quang

Trở về Việt Nam, Công được đón chào như người anh hùng. Anh được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, nhận nhiều huân chương.

Nhưng quan trọng hơn, anh đã trở thành biểu tượng của ý chí Việt Nam. Hình ảnh người lực sĩ 1m2 đẩy tạ 183kg đã truyền cảm hứng cho hàng triệu người, đặc biệt là những người khuyết tật.

Công không dừng lại. Anh tiếp tục thi đấu. Tại Paralympic Tokyo 2020 (diễn ra năm 2021), anh giành thêm huy chương bạc.

Mỗi khi được hỏi về bí quyết thành công, Công luôn nói một câu đơn giản:

“Tôi không bao giờ nghĩ mình khuyết tật là thiệt thòi. Tôi chỉ nghĩ làm sao để tập luyện chăm chỉ hơn mỗi ngày.”

Công thường về thăm quê, chia sẻ với trẻ em – đặc biệt là các em khuyết tật. Anh nói: “Các em đừng nghĩ mình yếu đuối. Các em rất mạnh mẽ. Hãy tin vào bản thân.”

Câu chuyện của Công chứng minh rằng: Chiều cao không quyết định tầm cao của ước mơ.

Bài học từ Lê Văn Công: Ý chí quan trọng hơn thân thể

💡 Gợi ý cho ba mẹ

Câu chuyện Lê Văn Công là câu chuyện về việc không bao giờ bỏ cuộc, dù hoàn cảnh khó khăn đến đâu. Đây là bài học rất quan trọng cho trẻ em Việt Nam – giúp các em hiểu rằng thành công không phụ thuộc vào điều kiện ban đầu, mà phụ thuộc vào nỗ lực. Hãy kể câu chuyện này khi con hay than vãn về những gì con “không có” (không cao, không khỏe, không giỏi…) thay vì tập trung vào những gì con “có thể làm”. Đặc biệt phù hợp khi con dễ bỏ cuộc, dễ nản chí.

💬 Lời ba mẹ có thể nói với con

“Con ơi, ba/mẹ vừa kể cho con nghe về Lê Văn Công – một người Việt Nam như chúng ta, cao chỉ 1m2, nhưng đã trở thành nhà vô địch thế giới.

Ba/mẹ muốn con hiểu một điều rất quan trọng: Thành công không phụ thuộc vào thân thể, mà phụ thuộc vào ý chí.

Con có biết không, mỗi người sinh ra đều có những điều ‘thiếu’:

• Người này không cao
• Người kia không giỏi toán
• Người nọ không chạy nhanh
• Người khác không khỏe mạnh

Nhưng điều quyết định con thành công hay thất bại không phải là con KHÔNG CÓ gì, mà là con LÀM GÌ với những gì con CÓ.

Lê Văn Công cao 1m2 – thấp hơn con rất nhiều. Nhưng anh ấy không than vãn ‘Tại sao mình thấp vậy?’, ‘Tại sao mình không như người khác?’. Anh ấy nghĩ: ‘Mình có thể làm gì với điều kiện này?’

Và anh ấy đã tập luyện. Không phải 1 ngày, 2 ngày. Mà là hàng ngàn ngày. 6-7 tiếng mỗi ngày. Không nghỉ. Không phàn nàn.

Đó là sức mạnh của ý chí.

Giờ ba/mẹ muốn hỏi con:

Con có bao giờ nói ‘Con không làm được’ không?

• ‘Con không giỏi môn này’
• ‘Con không cao bằng bạn’
• ‘Con không chạy nhanh’
• ‘Con không làm được’

Mỗi khi con nói vậy, con đang tự đặt giới hạn cho bản thân. Con đang nói: ‘Con bỏ cuộc rồi.’

Nhưng hãy nhìn Lê Văn Công. Nếu anh ấy nói ‘Tôi quá thấp, tôi không làm được’, anh ấy sẽ không bao giờ giành huy chương vàng. Nhưng anh ấy nói: ‘Tôi sẽ thử. Tôi sẽ cố gắng. Tôi sẽ tập luyện.’

Và anh ấy đã làm được.

Con cũng vậy.

Con không cần phải trở thành vô địch thế giới. Nhưng con cần phải có thái độ đúng:

• Không than vãn về những gì mình không có
• Tập trung vào những gì mình có thể làm
• Nỗ lực hết mình
• Không bao giờ bỏ cuộc

Người Việt Nam chúng ta có câu: ‘Có chí thì nên’. Nghĩa là có quyết tâm thì sẽ thành công.

Còn có câu: ‘Không có gì là không thể’ – Đây là tinh thần của người Việt Nam. Dù khó khăn thế nào, chúng ta vẫn vượt qua.

Lê Văn Công đã chứng minh điều đó. Và con – người cũng là người Việt Nam – con cũng có cùng sức mạnh ý chí đó.

Ba/mẹ tin vào con.”

✅ Giúp con biến bài học thành thói quen hàng ngày

Để con thực sự học được tinh thần không bỏ cuộc như Lê Văn Công, không chỉ dừng lại ở việc nghe câu chuyện. Hãy giúp con xây dựng những thói quen cụ thể dưới đây. Những thói quen này giúp con thay đổi cách suy nghĩ từ “không làm được” sang “sẽ cố gắng”.

1. Thay đổi ngôn ngữ: Từ “Không làm được” sang “Chưa làm được” (mỗi khi cần)

Đây là thói quen quan trọng nhất. Thay đổi cách nói = Thay đổi cách nghĩ.

Hãy thay đổi cách dùng ngôn ngữ:

• ❌ “Con không làm được” – ✅ “Con chưa làm được, nhưng con sẽ học”
• ❌ “Con không giỏi môn này” – ✅ “Con đang cải thiện môn này”
• ❌ “Quá khó!” – ✅ “Cần thời gian và luyện tập”
• ❌ “Con không cao/khỏe/nhanh như bạn” – ✅ “Con có điểm mạnh riêng của con”
• ❌ “Con bỏ cuộc” – ✅ “Con sẽ thử cách khác”

Cách thực hành:

Bước 1: In bảng trên, dán lên tường phòng con

Bước 2: Mỗi khi con nói câu tiêu cực, ba mẹ nhắc:

• Mẹ: “Con vừa nói gì?”
• Con: “Con không làm được”
• Mẹ: “Nói lại đi, theo cách mới”
• Con: “Con chưa làm được, nhưng con sẽ học”

Bước 3: Khen con khi con tự sửa

• “Mẹ thích cách con nói! Con đang nghĩ tích cực rồi đấy!”

Mục tiêu:

• Sau 1 tháng: Con tự động sửa khi nói sai
• Sau 3 tháng: Con tự nhiên nói theo cách mới

2. Sổ tay “Hôm nay con đã làm được” (5 phút mỗi tối)

Nhiều trẻ chỉ nhớ những gì mình KHÔNG LÀM ĐƯỢC, mà quên đi những gì mình ĐÃ LÀM ĐƯỢC. Thói quen này giúp con nhìn thấy sự tiến bộ.

Cách thực hiện:

Mỗi tối trước khi ngủ, con viết vào sổ:

• 1 việc khó mà con đã làm được hôm nay (dù nhỏ)
• 1 lần con muốn bỏ cuộc nhưng đã kiên trì
• 1 điều con học được từ thất bại (nếu có)

Ví dụ:

• “Hôm nay con làm được bài toán khó sau 5 lần thử”
• “Con muốn bỏ cuộc lúc tập đàn, nhưng con đã tập thêm 10 phút”
• “Con thi toán không tốt, nhưng con biết mình cần ôn phần nào rồi”

Quan trọng:

• KHÔNG viết những thành công lớn (“Con đạt giải nhất”)
• MÀ viết những nỗ lực nhỏ (“Con đã cố gắng hết sức”)

Lợi ích:

• Sau 1 tháng, con đọc lại sẽ thấy mình đã tiến bộ nhiều
• Con nhận ra: Kiên trì mỗi ngày = Thành công lớn

3. “Thử thách 30 ngày” – Chọn 1 kỹ năng để cải thiện (mỗi ngày 15-30 phút)

Lê Văn Công tập 6-7 tiếng/ngày. Con không cần nhiều như vậy. Nhưng con cần tập đều đặn.

Cách thực hiện:

Bước 1: Chọn 1 việc con muốn cải thiện

• Ví dụ: Toán, tiếng Anh, đàn, bóng đá, vẽ, viết chữ đẹp…
• Chỉ chọn 1, đừng tham nhiều!

Bước 2: Cam kết 30 ngày

• Mỗi ngày dành 15-30 phút luyện tập
• KHÔNG NGHỈ ngày nào (trừ khi ốm nặng)
• Ghi lại tiến độ

Bước 3: Theo dõi bằng lịch

• Vẽ lịch 30 ô
• Mỗi ngày tập xong, tô 1 ô
• Mục tiêu: Tô đủ 30 ô

Bước 4: Đánh giá sau 30 ngày

• Con đã tiến bộ được gì?
• Con có thể tiếp tục 30 ngày nữa không?

Ví dụ thực tế:

Tháng 1: Con tập viết chữ đẹp

• Mỗi tối viết 1 trang vở
• Sau 30 ngày: Chữ đẹp hơn rõ rệt!

Tháng 2: Con học từ vựng tiếng Anh

• Mỗi ngày học 5 từ mới
• Sau 30 ngày: Biết 150 từ mới!

Bài học:

• Không cần tài năng bẩm sinh
• Chỉ cần kiên trì mỗi ngày
• Giống như Lê Văn Công tập luyện hàng ngày

4. Tập thể dục/vận động đều đặn (20-30 phút/ngày hoặc cách ngày)

Lê Văn Công là VĐV, anh tập luyện thể chất. Con không cần trở thành VĐV, nhưng con cần có thân thể khỏe mạnh và học được tinh thần kỷ luật.

Cách thực hiện:

Chọn 1 hoạt động vận động:

• Chạy bộ
• Bơi
• Đạp xe
• Bóng đá/bóng rổ
• Nhảy dây
• Yoga/thể dục tại nhà

Lịch trình:

• Ngày 1-7: 3 lần/tuần, mỗi lần 15 phút
• Ngày 8-21: 4 lần/tuần, mỗi lần 20 phút
• Ngày 22+: 5 lần/tuần, mỗi lần 30 phút

Quan trọng:

• Không cần giỏi, chỉ cần ĐỀU ĐẶN
• Không so sánh với người khác
• Mục tiêu: Tốt hơn bản thân ngày hôm qua

Lợi ích:

• Thân thể khỏe mạnh
• Học được kỷ luật tự giác
• Hiểu rằng: Nỗ lực → Kết quả

Mẹo cho ba mẹ:

• Tập cùng con → Con hăng hơn
• Khen con về nỗ lực, không phải thành tích
• “Con chạy đều đặn quá!”, không phải “Con chạy nhanh quá!”

📌 Lưu ý cho ba mẹ

1. Khuyến khích, không gây áp lực:

• ❌ “Người ta khuyết tật mà còn vô địch, con khỏe mạnh sao không học tốt?”
• ✅ “Con thấy Lê Văn Công nỗ lực thế nào không? Con cũng có thể nỗ lực theo cách của con.”

2. Khen nỗ lực, không khen tài năng:

• ❌ “Con thông minh quá!”
• ✅ “Con cố gắng nhiều quá! Mẹ thấy con kiên trì lắm!”

3. Chấp nhận thất bại là quá trình:

• Không phải ai cũng giành huy chương vàng
• Quan trọng là con học được tinh thần kiên trì
• Thất bại + Học hỏi + Thử lại = Tiến bộ

4. Làm gương:

• Ba mẹ cũng nên có thói quen không bỏ cuộc
• Ba mẹ cũng nói “Ba/mẹ chưa làm được, nhưng sẽ cố gắng”
• Con học bằng cách quan sát

5. Kiên nhẫn với quá trình:

• Thói quen cần 21-66 ngày để hình thành
• Đừng mong kết quả ngay lập tức
• Khen ngợi mỗi bước tiến nhỏ

6. Phù hợp với khả năng con:

• Đừng đặt mục tiêu quá cao
• Bắt đầu nhỏ, tăng dần
• Mỗi con một vẻ, đừng so sánh với con nhà người ta

❓ Câu hỏi để trò chuyện với con

Dành cho trẻ nhỏ (6-10 tuổi):

• “Con nghĩ điều gì giúp anh Công mạnh mẽ – thân thể hay ý chí?”
• “Nếu con gặp việc khó, con sẽ bỏ cuộc hay cố gắng?”
• “Con có thể làm gì để giống anh Công – chăm chỉ và không bỏ cuộc?”

Dành cho trẻ lớn hơn (11-16 tuổi):

• “Con nghĩ tại sao Lê Văn Công thành công mà người khác với cùng hoàn cảnh thì không?”
• “Trong cuộc sống của con, đâu là ‘điểm yếu’ con hay than vãn? Con có thể chuyển nó thành động lực không?”
• “So với Lê Văn Công, con may mắn hơn ở điểm nào? Con có đang tận dụng điều đó không?”
• “Con nghĩ ‘ý chí’ là gì? Làm sao để rèn luyện ý chí?”
• “Nếu con là HLV của Lê Văn Công, con sẽ huấn luyện anh ấy thế nào?”

---

Bethany Hamilton – VĐV lướt sóng một cánh tay

Thiên đường của cô bé yêu biển

Bethany Hamilton sinh năm 1990 tại Hawaii – hòn đảo thiên đường giữa Thái Bình Dương. Nếu bạn từng thấy hình ảnh Hawaii, bạn sẽ thấy biển xanh trong vắt, sóng vỗ trắng xóa, và những người lướt sóng bay bổng trên sóng như những chú chim.

Bethany lớn lên giữa biển cả. Gia đình cô yêu lướt sóng. Khi mới 5 tuổi, Bethany đã đứng trên ván lướt sóng. Cô bé yêu cảm giác tự do khi lướt trên mặt nước, yêu tiếng sóng vỗ, yêu cả mùi muối của biển.

Và Bethany có tài năng. Khi lên 8 tuổi, cô đã bắt đầu thi đấu. Khi lên 13 tuổi, cô đã là một trong những tài năng trẻ sáng giá nhất của môn lướt sóng Hawaii.

Tương lai rực rỡ đang chờ đợi. Mọi người nói Bethany sẽ trở thành nhà vô địch thế giới. Và cô cũng tin vậy.

Cho đến một buổi sáng định mệnh.

Buổi sáng thay đổi tất cả

Ngày 31 tháng 10 năm 2003. Bethany 13 tuổi, đang lướt sóng tại bãi biển Tunnels Beach cùng gia đình và bạn bè. Đó là một buổi sáng bình thường như bao buổi sáng khác. Trời nắng đẹp, sóng ổn định.

Bethany nằm trên ván lướt, tay trái duỗi ra ngoài nước, đang chờ đợi cơn sóng tiếp theo. Cô thư giãn, tận hưởng khoảnh khắc bình yên.

Rồi mọi thứ xảy ra rất nhanh.

Một con cá mập hổ dài gần 5 mét xuất hiện. Trong tích tắc, nó tấn công Bethany. Cô bé bị thương rất nặng ở cánh tay trái, ngay từ vùng vai.

Bạn bè hoảng loạn đưa Bethany vào bờ. Máu chảy rất nhiều. Cô đã mất hơn 60% lượng máu trong cơ thể. Các bác sĩ nói rằng may mắn cô còn sống.

Nhưng cánh tay trái của Bethany đã mất. Mãi mãi.

Câu hỏi lớn nhất

Khi tỉnh lại ở bệnh viện, Bethany nhìn xuống. Chỗ cánh tay trái vắng tanh. Cô bắt đầu khóc.

Không phải vì đau. Mà vì một câu hỏi lớn: “Cô còn có thể lướt sóng nữa không?”

Lướt sóng là tất cả đối với Bethany. Đó không chỉ là sở thích. Đó là đam mê, là lý do cô thức dậy mỗi sáng, là điều khiến cô cảm thấy sống.

Và giờ, với chỉ một cánh tay, liệu cô còn có thể làm điều mình yêu không?

Nhiều người nói: “Thôi con, từ bỏ ước mơ lướt sóng đi. Con có thể làm việc khác.” Họ nghĩ Bethany nên chấp nhận thực tế và tìm một con đường khác.

Nhưng Bethany không nghĩ vậy.

Chỉ 3 tuần sau tai nạn, khi vết thương chưa lành hẳn, Bethany đã trở lại biển.

Học lại từ đầu

Lần đầu tiên quay lại biển, Bethany gặp vô số khó khăn.

Với hai tay, bạn có thể:

• Chèo ván nhanh chóng
• Giữ thăng bằng dễ dàng
• Đứng dậy trên ván một cách nhanh nhẹn

Nhưng với một tay? Tất cả đều trở nên khó khăn gấp bội.

Lần đầu thử lướt sóng, Bethany không thể đứng dậy được. Cô ngã xuống nước. Cô thất vọng. Cô khóc.

Nhưng cô không bỏ cuộc.

Bethany bắt đầu học lại từ đầu – như một đứa trẻ mới học lướt sóng. Cô tập cách chèo ván bằng một tay. Cô học cách giữ thăng bằng theo cách mới. Cô thử nghiệm nhiều loại ván khác nhau để tìm ra loại phù hợp nhất.

Ngã 10 lần – đứng dậy 11 lần.
Ngã 100 lần – đứng dậy 101 lần.

Gia đình, huấn luyện viên và bạn bè luôn ở bên cạnh. Họ tin Bethany có thể làm được.

Và sau nhiều tháng kiên trì, Bethany đã làm được. Cô có thể lướt sóng lại. Không giống như trước, nhưng cô vẫn có thể làm.

Trở lại thi đấu

Chỉ 1 năm sau tai nạn, Bethany đã trở lại thi đấu chuyên nghiệp.

Điều đáng kinh ngạc là cô không thi đấu ở giải dành cho người khuyết tật. Cô thi đấu ngang hàng với các VĐV hai tay bình thường. Và cô đứng thứ 5 tại giải NSSA National Championships – một thành tích phi thường.

Bethany tiếp tục thi đấu, đạt nhiều thành tích ấn tượng. Cô chứng minh rằng: Mất một cánh tay không có nghĩa là mất khả năng làm điều mình yêu.

Năm 2011, câu chuyện của Bethany được làm thành phim “Soul Surfer” (Linh hồn lướt sóng). Hàng triệu người xem và được truyền cảm hứng.

Bethany nói:

“Tôi không cần hai tay để yêu cuộc sống hay để lướt sóng. Tôi chỉ cần đam mê và lòng tin.”

Cuộc sống trọn vẹn

Giờ đây, Bethany không chỉ là VĐV lướt sóng chuyên nghiệp. Cô còn là:

• Tác giả của nhiều cuốn sách
• Diễn giả truyền cảm hứng
• Người vợ hạnh phúc
• Mẹ của 4 đứa con

Đúng vậy – Bethany đã kết hôn và có 4 con. Cô làm mọi việc mà một người mẹ bình thường làm: bế con, thay tã, nấu ăn, chơi với con… tất cả bằng một tay.

Cô sống một cuộc đời trọn vẹn, không thiếu thốn gì. Cô vẫn lướt sóng mỗi ngày, vẫn yêu biển như ngày nào.

Bethany đã chứng minh: Đam mê mạnh hơn bất kỳ nghịch cảnh nào.

Bài học từ Bethany: Đam mê mạnh hơn nghịch cảnh, hãy theo đuổi điều yêu thích

💡 Gợi ý cho ba mẹ

Câu chuyện Bethany Hamilton là về việc tìm thấy và theo đuổi đam mê của mình, dù gặp khó khăn. Trong thời đại hiện nay, nhiều trẻ em dễ dàng bỏ cuộc khi gặp trở ngại nhỏ trong việc học một kỹ năng (đàn khó, bỏ; vẽ không đẹp, bỏ; thể thao mệt, bỏ). Hãy kể câu chuyện này khi con đang học một kỹ năng/sở thích mà muốn bỏ cuộc, hoặc khi con chưa tìm thấy đam mê của mình. Đặc biệt phù hợp với trẻ 10+ khi các em bắt đầu tìm kiếm bản sắc riêng.

💬 Lời ba mẹ có thể nói với con

“Con ơi, ba/mẹ vừa kể cho con nghe về Bethany Hamilton – cô gái mất một cánh tay nhưng vẫn trở thành VĐV lướt sóng chuyên nghiệp.

Ba/mẹ muốn con hiểu một điều: Khi con thực sự yêu thích một điều gì đó, không có rào cản nào có thể ngăn con theo đuổi nó.

Bethany mất cả một cánh tay – một tổn thất rất lớn đối với bất kỳ ai, đặc biệt là VĐV. Nhưng cô không để điều đó ngăn mình. Cô đã học lại, thích nghi, và tiếp tục làm điều mình yêu.

Tại sao cô làm được? Vì lướt sóng không chỉ là sở thích. Đó là đam mê của cô.

Đam mê là gì?

Đam mê không phải là điều con ‘thích’ làm khi rảnh. Đam mê là điều:

• Khiến con quên cả thời gian khi làm
• Khiến con sẵn sàng vượt qua khó khăn để tiếp tục
• Khiến con cảm thấy đó là một phần của mình
• Khiến con muốn ngày mai đến nhanh để được làm tiếp

Bethany yêu lướt sóng đến mức: Dù mất một tay, cô vẫn muốn làm. Đó là đam mê thật sự.

Còn con thì sao?

Ba/mẹ muốn hỏi con:

• Con có điều gì con thực sự yêu thích không?
• Điều gì khiến con cảm thấy vui, cảm thấy sống?
• Con có đam mê nào chưa?

Nếu con chưa tìm thấy đam mê, không sao cả. Con còn trẻ, còn nhiều thời gian để khám phá. Nhưng hãy thử nhiều thứ: thể thao, nghệ thuật, âm nhạc, khoa học, đọc sách… Một ngày nào đó con sẽ tìm thấy điều khiến con nói: ‘Đây rồi! Đây là điều con muốn làm!’

Và khi con tìm thấy đam mê:

• Đừng dễ dàng bỏ cuộc chỉ vì khó
• Mọi thứ đều khó ở đầu
• Điều tuyệt vời nào cũng cần thời gian và công sức
• Nếu con thực sự yêu thích, con sẽ sẵn sàng vượt qua khó khăn

Ba/mẹ không bắt con phải giỏi tất cả mọi thứ. Con không cần phải học giỏi mọi môn, không cần phải giỏi mọi kỹ năng.

Nhưng ba/mẹ mong con tìm được ít nhất một điều con thực sự yêu thích. Và khi tìm được rồi, hãy kiên trì theo đuổi nó.

Người Việt Nam chúng ta có câu: ‘Có công mài sắt có ngày nên kim’. Nghĩa là: Cố gắng kiên trì, rồi sẽ thành công.

Bethany đã chứng minh điều đó. Và con cũng có thể.”

✅ Giúp con biến bài học thành thói quen hàng ngày

Để con thực sự tìm thấy và theo đuổi đam mê, không phải chuyện một sớm một chiều. Cần một quá trình khám phá và kiên trì. Dưới đây là các thói quen cụ thể giúp con trong hành trình này.

1. “Tháng khám phá” – Thử nhiều hoạt động khác nhau (3 tháng đầu)

Nhiều trẻ em không biết mình thích gì vì chưa được thử đủ nhiều thứ. Hãy tạo cơ hội cho con khám phá.

Cách thực hiện:

Tháng 1: Khám phá Thể thao

• Tuần 1: Bơi
• Tuần 2: Bóng đá/bóng rổ
• Tuần 3: Cầu lông/tennis
• Tuần 4: Võ thuật/yoga

Tháng 2: Khám phá Nghệ thuật

• Tuần 1: Vẽ/tô màu
• Tuần 2: Học nhạc cụ (đàn/guitar)
• Tuần 3: Nhảy/múa
• Tuần 4: Thủ công/làm đồ handmade

Tháng 3: Khám phá Trí tuệ

• Tuần 1: Lập trình/coding
• Tuần 2: Khoa học (thí nghiệm)
• Tuần 3: Viết lách/làm báo
• Tuần 4: Cờ vua/board game

Sau mỗi hoạt động, hỏi con:

• “Con thích không? Từ 1-10 điểm?”
• “Con có muốn tiếp tục không?”
• “Con thích phần nào nhất?”

Ghi chú:

• Mỗi hoạt động thử ít nhất 2-3 lần (không chỉ 1 lần)
• Để con tự quyết định, không ép buộc
• Mục tiêu: Tìm 2-3 thứ con thích nhất

2. “Quy tắc 6 tháng” – Cam kết không bỏ cuộc sớm (sau khi chọn)

Nhiều trẻ thử một tuần rồi bỏ vì “khó quá” hoặc “không giỏi”. Nhưng mọi kỹ năng đều cần thời gian.

Quy tắc: Sau khi con chọn được 1-2 hoạt động yêu thích, con phải cam kết:

• Học ít nhất 6 tháng trước khi quyết định bỏ
• Tập luyện đều đặn (ít nhất 2-3 lần/tuần)
• Không bỏ chỉ vì “hôm nay không muốn”

Lý do 6 tháng:

• Tháng 1-2: Còn khó, chưa thấy tiến bộ rõ
• Tháng 3-4: Bắt đầu quen, thấy tiến bộ nhỏ
• Tháng 5-6: Thấy rõ tiến bộ, bắt đầu thích thật sự

Làm gì khi con muốn bỏ giữa chừng?

• Nhắc nhở: “Con đã cam kết 6 tháng. Giờ mới [X] tháng thôi.”
• Hỏi: “Con muốn bỏ vì sao? Vì khó hay vì không thích?”
  • Nếu vì khó → Động viên tiếp tục
  • Nếu thực sự không thích sau 6 tháng → OK bỏ

Ngoại lệ:

• Nếu con bị thương/ốm nặng
• Nếu thầy/cô dạy không tốt (xem xét đổi thầy/cô)

3. Sổ tay “Hành trình tiến bộ” (viết hàng tuần)

Để con thấy được sự tiến bộ và không nản lòng khi gặp khó khăn.

Cách thực hiện:

Mỗi Chủ nhật, con viết vào sổ:

• Tuần này con đã tập gì? (số lần, thời gian)
• Con đã tiến bộ ở điểm nào? (dù nhỏ)
• Con gặp khó khăn gì? (nếu có)
• Tuần sau con muốn cải thiện điều gì?

Ví dụ (học đàn):

• Tuần 1: “Con tập 3 lần. Con chưa bấm đúng nốt. Con sẽ tập chậm hơn.”
• Tuần 4: “Con tập 4 lần. Con bấm đúng hết nốt rồi! Nhưng còn chậm. Con sẽ tập nhanh hơn.”
• Tuần 12: “Con đã chơi được cả bài! Con thích lắm!”

Lợi ích:

• Con thấy rõ tiến bộ qua thời gian
• Con hiểu “khó” là tạm thời
• Con có động lực tiếp tục

Ba mẹ làm gì:

• Đọc sổ cùng con mỗi tháng
• Khen ngợi tiến bộ
• Động viên khi gặp khó khăn

4. “Nghỉ thông minh” – Biết khi nào nên nghỉ, khi nào nên kiên trì (kỹ năng quan trọng)

Có sự khác biệt giữa “nghỉ vì mệt” (tốt) và “bỏ cuộc vì khó” (không tốt).

Dạy con phân biệt:

✅ Nên nghỉ khi:

• Cơ thể mệt mỏi, cần phục hồi
• Ốm đau, bị thương
• Học quá nhiều, cần cân bằng
• Đã cố gắng nhưng thực sự không phù hợp (sau 6 tháng)

❌ Không nên bỏ cuộc khi:

• Chỉ vì “hôm nay không muốn”
• Vì thấy khó (mọi thứ đều khó ở đầu)
• Vì bạn giỏi hơn (mỗi người một tốc độ)
• Vì chưa thành công ngay (cần thời gian)

Câu hỏi để con tự hỏi: “Con muốn bỏ vì:

• Mệt → Nghỉ 1-2 ngày, rồi tiếp tục
• Khó → Thử cách khác, nhờ giúp đỡ
• Không thích thật sự → Xem xét sau 6 tháng”

Bethany đã nghỉ chưa?

• Có, cô nghỉ 3 tuần để vết thương lành
• Nhưng cô không bỏ cuộc
• Cô trở lại và học cách thích nghi

---

Câu Chuyện Của Con Sẽ Là Câu Chuyện Thứ 3

Chúng ta vừa cùng nhau đi qua 2 câu chuyện. Văn Công và chiều cao 1m2. Bethany và cánh tay bị mất.

Hai người có thể bỏ cuộc. Ai cũng sẽ hiểu nếu họ bỏ cuộc. Nhưng họ không làm vậy.

Và bạn biết không? Có một câu chuyện thứ 3 đang được viết ngay lúc này. Đó là câu chuyện của con bạn.

Mỗi ngày, con đều có lựa chọn

Con không cần vô địch Olympic hay thi đấu chuyên nghiệp. Điều quan trọng là: Mỗi ngày, con có lựa chọn.

Khi gặp bài tập khó – Con chọn bỏ cuộc hay thử thêm 1 cách?
Khi tập luyện mệt mỏi – Con chọn nghỉ hẳn hay nghỉ ngơi rồi tiếp tục?
Khi thất bại lần thứ ba – Con chọn than vãn hay tìm cách cải thiện?

Họ bắt đầu với những lựa chọn nhỏ. Nhưng lặp lại mỗi ngày. Và con bạn cũng vậy. Con không cần làm điều to tát ngay hôm nay. Con chỉ cần cố gắng thêm một chút so với hôm qua.

Dạy con bay bằng cả hai đôi cánh

Hai câu chuyện về Lê Văn Công và Bethany Hamilton đã cho chúng ta thấy sức mạnh phi thường của Ý CHÍ và ĐAM MÊ. Đó là ngọn lửa giúp con đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã, là sức mạnh để con đi đến cùng con đường mình đã chọn. Đây là một trong những bài học quan trọng nhất để con có một cuộc đời bản lĩnh.

Hãy tưởng tượng việc nuôi dạy một đứa trẻ giống như giúp một chú chim tập bay. Bài viết này đã giúp bạn mài giũa cho con đôi cánh “Ý Chí” – thật mạnh mẽ, thật kiên cường để vượt qua bão tố.

Nhưng để chú chim bay cao, bay xa và đúng hướng, nó cần cả đôi cánh “Tâm Hồn” – một trái tim biết yêu thương, biết ơn và trân trọng. Một ý chí mạnh mẽ mà không có một trái tim nhân hậu dẫn đường có thể trở nên vô nghĩa.

Nếu bạn muốn trang bị cho con trọn vẹn cả hai đôi cánh để con có thể tự tin bay vào đời, đừng bỏ lỡ những câu chuyện giúp nuôi dưỡng tâm hồn cho trẻ.

📖 Đọc Thêm Để Hoàn Thiện Bức Tranh

Hai câu chuyện hôm nay tập trung vào sức mạnh hành động: ý chí, đam mê, kiên trì. Nhưng để con có động lực bền bỉ, con cũng cần một nền tảng giá trị nội tâm vững chắc.

Nếu bạn muốn giúp con nuôi dưỡng một trái tim ấm áp, hãy khám phá bộ 3 câu chuyện cảm động về:

• Malala Yousafzai – Dạy con trân trọng cơ hội học tập
• Nguyễn Ngọc Mỹ – Dạy con biết ơn công cha mẹ
• Lizzie Velasquez – Dạy con tử tế và tự tin

Đây là những bài học giúp con xây dựng một nền tảng nhân cách vững vàng, để ý chí và nghị lực của con luôn được đặt đúng chỗ.

👉 Khám phá 3 câu chuyện dạy con về Lòng Biết Ơn & Sự Tử Tế

Tác giả/Tham vấn: LÊ ĐẶNG MINH NHẬT

Founder - CEO Công Ty CP Tiềm Năng Vô Hạn UPO

Thầy Lê Đặng Minh Nhật là nhà đào tạo, nhà nghiên cứu tâm lý giáo dục vời hơn 10 năm giảng dạy và đào tạo hơn 30.000 học viên toàn quốc. Thầy cũng là nhà huấn luyện và tư vấn cho đội ngũ nhân sự và khách hàng của các tập đoàn và doanh nghiệp: FPT, PQC hospitality, J&T express, Amyra, ILA, RMIT, AIA EXCHANGE, Chubb Life, Global Media…

"Giáo dục nào đâu phải là quần áo để khoác lên cho đẹp, bởi giáo dục vốn dĩ là khơi dậy cái đẹp từ bên trong mỗi đứa trẻ" chính là châm ngôn của thầy trong giáo dục con trẻ.