“Con không cần học nhiều thế đâu ba mẹ ơi!“

Có lẽ câu này bạn đã nghe không biết bao nhiêu lần. Đôi khi chỉ vì phải làm bài tập về nhà, vì phải dậy sớm đi học, vì không được chơi game thêm… con đã sẵn sàng than phiền, phản kháng.

Rồi có những lúc con nói: “Sao ba mẹ không mua cho con cái này, cái kia như bạn?” hoặc “Con xấu quá, không ai thích con đâu…“

Và rồi bạn tự hỏi: Làm sao để con hiểu những gì con đang có là quý giá? Làm sao để con biết trân trọng cơ hội được học tập? Làm sao để con hiểu công cha mẹ mà không tạo áp lực? Và làm sao để con yêu chính bản thân mình trong thế giới đầy áp lực về ngoại hình?

Câu trả lời có thể nằm ở những câu chuyện có thật.

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau lắng nghe 3 câu chuyện về TÂM – không phải chuyện cổ tích, không phải truyện tưởng tượng – mà là những con người bằng xương bằng thịt đã trải qua những thử thách mà nghe qua thôi cũng đủ thấy nặng nề. Nhưng họ không để hoàn cảnh định nghĩa mình là ai. Họ đã chọn cách sống khác biệt.

Mỗi câu chuyện sẽ cho con một bài học khác nhau. Nhưng tất cả đều có chung một điều: Giá trị thật sự của con người không nằm ở điều kiện bên ngoài. Mà nằm ở cách ta chọn sống.

Ba câu chuyện này không chỉ để kể. Sau mỗi câu chuyện, bạn sẽ có những câu hỏi để trò chuyện với con, những thói quen nhỏ để cùng con thực hành ngay trong cuộc sống hàng ngày.

Hãy bắt đầu cùng UPO nhé!

Malala – Cô gái Pakistan và ước mơ được đi học

Khi quyền đi học bị tước đoạt

Malala sinh ra ở thung lũng Swat, một vùng đất đẹp như tranh thuộc đất nước Pakistan. Cha cô là giáo viên, luôn tin rằng con gái cũng cần được học hành như con trai. Malala lớn lên giữa những quyển sách, những lớp học, và ước mơ trở thành bác sĩ.

Nhưng khi Malala lên 11 tuổi, một nhóm cực đoan tên Taliban kiểm soát vùng này. Họ ra lệnh cấm tất cả các bé gái đến trường. Trường học dành cho nữ sinh bị đóng cửa. Gia đình nào cho con gái đi học sẽ bị đe dọa.

Nhiều bạn của Malala phải nghỉ học. Họ khóc, họ buồn, nhưng không dám làm gì. Còn Malala thì khác. Dù chỉ mới 11 tuổi, cô bé quyết định lên tiếng.

Malala bắt đầu viết blog cho BBC, kể về cuộc sống dưới chế độ Taliban, về những ước mơ bị chôn vùi của các bé gái. Cô viết ẩn danh lúc đầu, nhưng dần dần mọi người biết ra. Malala trở nên nổi tiếng – một tiếng nói nhỏ bé nhưng mạnh mẽ đại diện cho hàng triệu bé gái.

Taliban cảnh báo gia đình Malala. Nhưng cô vẫn tiếp tục lên tiếng: “Giáo dục là quyền của chúng tôi!”

Ngày định mệnh

Ngày 9 tháng 10 năm 2012, Malala 15 tuổi, đang ngồi trên xe buýt về nhà sau giờ học. Một người lạ mặt lên xe, tìm đến Malala, và tấn công cô. Malala bị thương rất nặng ở vùng đầu và cổ.

Cô được đưa đi cấp cứu khẩn cấp, sau đó chuyển sang Anh điều trị. Trong ba tháng, các bác sĩ làm việc ngày đêm. Gia đình ngồi bên giường bệnh, cầu nguyện cho phép màu.

Và phép màu đã đến. Malala tỉnh lại.

Điều đầu tiên cô nói không phải là “Con đau quá”, không phải là “Con sợ”. Cô nói: “Tôi không oán hận ai. Tôi chỉ muốn tất cả các bé gái được đến trường.”

Từ nạn nhân thành người thay đổi thế giới

Sau khi hồi phục, Malala không ẩn mình. Cô hiểu rằng họ muốn cho cô im lặng bằng bạo lực, vậy thì cách tốt nhất để chiến thắng chính là nói to hơn nữa.

Vào sinh nhật thứ 16, Malala đứng trước Liên Hợp Quốc và phát biểu trước các nhà lãnh đạo thế giới:

“Một đứa trẻ, một giáo viên, một cuốn sách và một cây bút có thể thay đổi thế giới.”

Câu nói này lan khắp hành tinh. Malala thành lập quỹ để giúp đỡ trẻ em gái được đến trường. Năm 2014, khi mới 17 tuổi, cô nhận giải Nobel Hòa bình – người trẻ tuổi nhất từng được vinh danh.

Giờ đây Malala đã tốt nghiệp Đại học Oxford. Nhờ công việc của cô, hàng triệu bé gái ở Afghanistan, Pakistan, Nigeria, Syria được cầm sách vở, được ngồi trong lớp học.

Tất cả bắt đầu từ một ước mơ giản đơn: được đi học.

Bài học từ Malala: Trân trọng cơ hội học tập

💡 Gợi ý cho ba mẹ

Câu chuyện Malala rất phù hợp để nói chuyện với con về giá trị của giáo dục. Nhiều khi con than phiền “Sao phải học nhiều vậy?”, “Con chán đi học quá!”, chúng ta dễ nổi nóng. Nhưng thay vì la mắng, hãy thử dùng những lời sau đây để trò chuyện với con. Bạn có thể điều chỉnh cho phù hợp với giọng nói và tình huống của gia đình mình.

💬 Lời ba mẹ có thể nói với con

Con ơi, ba/mẹ muốn con hiểu một điều. Mỗi sáng con thức dậy, mặc đồng phục, xách cặp đi học – con có biết đó là điều may mắn lắm không?

Trên thế giới này, vẫn có hàng triệu bạn – đặc biệt là các bạn gái – muốn đến trường mà không được phép. Malala suýt chết chỉ vì muốn được học. Còn con thì được ba mẹ lo cho đầy đủ sách vở, được thầy cô dạy bảo tận tình.

Ba/mẹ không bắt con phải giỏi tất cả mọi môn. Ba/mẹ cũng hiểu đôi khi học hành mệt mỏi, áp lực. Nhưng con cần biết rằng: việc được đi học là một đặc quyền quý giá, không phải việc đương nhiên.

Ngày xưa, ông bà nội/ngoại của con cũng không được học hết cấp 1 đâu. Ông bà phải đi làm sớm để kiếm tiền nuôi gia đình. Giờ ông bà lớn tuổi rồi, mỗi khi thấy con được đi học, ông bà vui lắm.

Vậy nên con ơi, lần tới khi con thấy chán nản, hãy nhớ đến Malala nhé. Hãy nghĩ đến ông bà mình. Và cảm ơn vì mình đang có điều mà nhiều người chỉ có thể ước mơ.”

✅ Giúp con biến bài học thành thói quen hàng ngày

Để bài học từ câu chuyện Malala thực sự thấm vào cuộc sống của con, ba mẹ đừng chỉ dừng lại ở việc nói một lần. Hãy cùng con xây dựng những thói quen nhỏ dưới đây. Lưu ý: chọn 1-2 thói quen để bắt đầu, đừng áp dụng hết cùng lúc kẻo con quá tải.

1. Nghi thức “Cảm ơn” mỗi sáng trước khi đi học (30 giây)

Mỗi sáng trước khi con ra khỏi nhà, dừng lại 30 giây. Ba mẹ hỏi con:

“Hôm nay con mong chờ điều gì ở trường?”

Hoặc nếu con lớn hơn (từ 10 tuổi), con tự nhủ thầm:

“Hôm nay con được đi học. Hôm nay con lại được học điều mới.”

Đừng hỏi: “Con có bài kiểm tra không?” hay “Con học bài chưa?” – những câu này tạo áp lực, không tạo động lực.

Cách áp dụng:

Tuần 1-2: Ba mẹ nhắc nhở mỗi sáng
Tuần 3-4: Con tự làm với sự nhắc nhở nhẹ
Từ tháng 2: Trở thành thói quen tự nhiên

2. Sổ tay “3 điều biết ơn” vào Chủ nhật tối (10 phút)

Mỗi tối Chủ nhật (hoặc tối thứ 7), trước khi chuẩn bị cho tuần mới, con viết vào sổ 3 điều về việc học tuần vừa rồi:

1 điều con học được mới (bất kỳ môn nào, không nhất thiết phải điểm cao)
1 người đã giúp con (thầy cô giải đáp thắc mắc, bạn bè giải thích bài)
1 điều con thích ở trường (có thể là giờ ra chơi, bạn thân, bữa trưa ngon…)

Ba mẹ ngồi cùng con, đọc và cùng trò chuyện. Đừng phê bình nếu con viết ngắn hoặc viết những điều “nhỏ nhặt” – chỉ cần con viết đều đặn là tốt rồi.

Lợi ích:

Con từ từ nhìn thấy mặt tích cực của việc học
Tạo không gian để ba mẹ – con trò chuyện về trường lớp
Làm khác biệt lớn sau 3 tháng kiên trì

3. Chia sẻ kiến thức với người khác (khi có cơ hội)

Khuyến khích con:

Nếu có em nhỏ hơn trong nhà: dạy em đọc chữ, làm toán đơn giản
Nếu có bạn học yếu hơn: giải thích bài cho bạn
Nếu ông bà ở cùng: kể cho ông bà nghe điều mới con học được

Khi dạy người khác, con sẽ:

Hiểu sâu hơn những gì mình đã học
Cảm nhận được giá trị của việc “biết chữ”
Trân trọng hơn cơ hội được ngồi trên ghế nhà trường

Cách khuyến khích:

“Con giỏi môn này rồi đấy. Con có thể giải thích cho em/bạn được không?”
“Ông bà rất muốn nghe con kể về điều con học hôm nay đó!”

Đừng ép buộc, chỉ gợi ý nhẹ nhàng.

4. Nghi thức “Tạm biệt sách vở” mỗi tối (2 phút)

Trước khi đi ngủ, con sắp xếp cặp sách gọn gàng cho ngày hôm sau. Trong khi sắp, ba mẹ có thể nói:

“Ngày mai con lại được mở những quyển sách này. Con biết không, ở một số nơi trên thế giới, các bạn không có tiền mua sách. Các bạn phải dùng sách cũ, viết vào đất vì không có vở. Con thật may mắn.”

Đừng nói kiểu: “Sao con không lo sách vở!” – nói vậy tạo cảm giác tiêu cực.

Mục tiêu:

Con từ từ nhìn cặp sách không còn là “gánh nặng”
Mà là “công cụ để học điều mới”

📌 Lưu ý cho ba mẹ

Đừng dùng câu chuyện Malala để “dọa” con: “Thấy chưa, người ta học khổ vậy mà con còn phàn nàn!”

Thay vào đó, dùng để “truyền cảm hứng”: “Con may mắn lắm đấy. Hãy trân trọng điều này nhé.” Nếu con vẫn không thích học, đừng lo.

Hãy kiên nhẫn áp dụng những thói quen trên ít nhất 3 tháng. Thay đổi cần thời gian.

❓ Câu hỏi để trò chuyện với con

Dành cho trẻ nhỏ (6-10 tuổi):

“Con có thích đi học không? Điều gì con thích nhất ở trường?”
“Con nghĩ Malala dũng cảm ở chỗ nào?”
“Nếu có bạn nào không được đi học, con sẽ cảm thấy thế nào?”

Dành cho trẻ lớn hơn (11-16 tuổi):

“Con nghĩ tại sao Taliban lại sợ việc con gái được học?”
“Nếu con là Malala sau khi bị thương, con sẽ làm gì? Có tiếp tục lên tiếng không hay im lặng để an toàn?”
“Ở Việt Nam, con được đi học tự do. Con có trân trọng điều này không? Tại sao?”
“Con nghĩ giáo dục có thể thay đổi cuộc đời một người như thế nào?”

Nguyễn Ngọc Mỹ – Hành trình từ con xe đến Harvard

Hai bàn vai mẹ

Sáng nào cũng vậy, chị Nguyễn Thị Như thức dậy từ 5 giờ. Chị nấu cơm, chuẩn bị đồ ăn, rồi đánh thức con gái. Ngọc Mỹ năm đó lên lớp 5, 11 tuổi. Cô bé không thể tự đi lại được. Từ khi 8 tháng tuổi, Mỹ đã bị bại liệt hai chân vì bệnh viêm tủy xương.

Gia đình không có tiền mua xe lăn. Trường học cách nhà gần 2km, và không có điều kiện cho học sinh khuyết tật. Nhiều người khuyên chị Như: “Thôi, cho con ở nhà học nghề thủ công đi. Cõng đi cõng lại vất vả lắm.”

Nhưng chị Như nghĩ khác. Chị tin rằng chỉ có học hành con gái mới có tương lai. Vậy là mỗi sáng, chị cõng con từ nhà đến trường. Mỗi chiều, lại cõng con về. Một ngày hai lượt, tổng cộng gần 4km.

Không phải một năm. Không phải hai năm. Mà là 12 năm.

Từ lớp 1 đến lớp 12, mỗi ngày đi học, đều có bóng dáng người mẹ cõng con. Mưa thì đi, nắng thì đi. Mẹ ốm vẫn đi. Mẹ mệt vẫn đi.

Hai bàn vai của chị Như dần gù xuống. Hai bàn tay chai sần. Nhưng chị không hề than vãn.

Cô bé học giỏi

Ngọc Mỹ hiểu hết. Cô hiểu mẹ đang hy sinh bao nhiêu. Cô biết mỗi bước chân của mẹ đều nặng trĩu. Vậy nên, cô quyết tâm một điều: Phải học thật giỏi để mẹ vui lòng.

Và Mỹ đã làm được. Suốt 12 năm phổ thông, Mỹ luôn là học sinh giỏi, xuất sắc. Cô đạt nhiều giải thưởng học thuật. Thầy cô ai cũng yêu mến cô bé hiền lành, chăm chỉ này.

Nhưng Mỹ không dừng lại ở đó. Cô có một ước mơ lớn: Du học Mỹ.

Với hoàn cảnh gia đình nghèo và khuyết tật, ước mơ này tưởng như không tưởng. Nhưng Mỹ không bỏ cuộc. Cô tự học tiếng Anh qua internet, qua sách vở. Cô nghiên cứu về các trường đại học Mỹ, về học bổng, về cách viết hồ sơ.

Mỹ biết rằng để được nhận học bổng toàn phần, cô cần một bài luận cá nhân (personal essay) thật đặc biệt. Và cô đã viết về người cô yêu quý nhất: Mẹ.

Bài luận làm nên kỳ tích

Trong bài luận, Mỹ không kể về khuyết tật của mình. Cô kể về mẹ. Về hai bàn vai đã cõng con suốt 12 năm. Về hai bàn tay chai sần từ việc bán vé số, làm công nhân. Về tình yêu thương vô điều kiện mà một người mẹ đơn thân dành cho con gái.

Mỹ viết: “Mẹ tôi đã dạy tôi rằng tình yêu thương không cần lời nói. Mỗi bước chân của mẹ, mỗi giọt mồ hôi của mẹ, đều là lời nói ‘Mẹ yêu con’.“

Bài luận của Mỹ đã chạm đến trái tim của hội đồng tuyển sinh Đại học Harvard.

Tháng 3 năm 2016, một email đến. Mỹ mở ra, đọc dòng đầu tiên, rồi khóc. Cô chạy ra (trên xe lăn) tìm mẹ, ôm chầm lấy mẹ: “Mẹ ơi! Con vào Harvard rồi! Con được học bổng toàn phần!”

Chị Như òa khóc. Không phải vì Harvard. Mà vì 12 năm cõng con đi học của chị đã được đền đáp. Tương lai tươi sáng đang chờ con gái chị.

Ở Harvard và sau này

Tháng 8/2016, Ngọc Mỹ bay sang Mỹ. Lần đầu tiên trong đời, cô xa mẹ. Lần đầu tiên, không có ai cõng cô đi đâu cả. Nhưng Harvard có đầy đủ tiện nghi cho sinh viên khuyết tật. Mỹ có xe lăn điện, có thang máy, có hỗ trợ cần thiết.

Tại Harvard, Mỹ không chỉ học giỏi mà còn tham gia nhiều hoạt động xã hội. Cô chia sẻ câu chuyện của mình để truyền cảm hứng cho người khác. Cô nói: “Nghèo khó và khuyết tật không phải là điểm cuối. Đó chỉ là điểm bắt đầu.“

Năm 2020, Mỹ tốt nghiệp Harvard với bằng Cử nhân loại xuất sắc, chuyên ngành Kinh tế và Nghiên cứu Đông Nam Á. Cô làm việc cho các tổ chức quốc tế, tiếp tục cống hiến cho cộng đồng.

Nhưng mỗi khi được hỏi về thành công, Mỹ luôn nói: “Tất cả là nhờ mẹ tôi. Không có mẹ, không có hôm nay của con.“

Bài học từ Ngọc Mỹ: Biết ơn và báo hiếu công cha mẹ

💡 Gợi ý cho ba mẹ

Câu chuyện Ngọc Mỹ là một trong những câu chuyện xúc động nhất về tình mẫu tử ở Việt Nam. Đây là câu chuyện rất phù hợp để nói về lòng biết ơn và hiếu thảo – giá trị truyền thống quan trọng trong văn hóa Việt. Nếu con đang ở tuổi thiếu niên (10+), hãy kể câu chuyện này khi con bắt đầu “bướng bỉnh” hoặc không nghe lời. Nếu con còn nhỏ (6-9 tuổi), hãy nhấn mạnh phần tình yêu thương của mẹ. Sau khi kể xong, dùng những lời sau để trò chuyện với con.

💬 Lời ba mẹ có thể nói với con

“Con ơi, ba/mẹ vừa kể cho con nghe về Ngọc Mỹ và mẹ của cô ấy. Con có thấy cảm động không?

Mẹ Ngọc Mỹ đã cõng con gái đi học suốt 12 năm. Mỗi ngày 4km. Tính ra, mẹ của cô ấy đã đi bộ hàng nghìn km, cõng con trên lưng, chỉ để con được đến trường.

Ba/mẹ không dám nói mình hy sinh nhiều như mẹ Ngọc Mỹ đâu. Nhưng con biết không, mỗi ngày ba mẹ cũng đang làm rất nhiều việc cho con:

Thức dậy sớm nấu ăn cho con
Đưa đón con đi học (hoặc đi làm kiếm tiền cho con ăn học)
Lo lắng khi con ốm, khi con buồn
Thức khuya kiểm tra bài, dạy con khi con không hiểu

Ba/mẹ làm những việc này không phải vì bắt buộc. Ba/mẹ làm vì yêu con.

Ngọc Mỹ hiểu điều đó, nên cô đã học hành chăm chỉ để đền đáp mẹ. Cô không cần ba mẹ phải nhắc nhở, không cần phải la mắng. Cô tự biết mình phải làm gì.

Còn con thì sao? Con có hiểu những gì ba/mẹ đang làm cho con không? Con có biết ơn không?

Ba/mẹ không bắt con phải vào Harvard đâu. Ba/mẹ chỉ mong con hiểu rằng: Học hành chăm chỉ, ngoan ngoãn nghe lời, giúp đỡ ba mẹ – đó là cách con báo hiếu.

Trong văn hóa Việt Nam, chúng ta có câu ‘Công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.’ Ba/mẹ không đòi hỏi con phải trả ơn bằng tiền bạc hay thành tích to tát. Ba/mẹ chỉ mong con lớn lên thành người tốt, biết yêu thương gia đình, biết trân trọng những gì mình đang có.

Câu chuyện Ngọc Mỹ nhắc nhở chúng ta rằng: Cha mẹ có thể hy sinh tất cả vì con. Còn con, đừng để ba mẹ phải buồn vì con nhé.”

✅ Giúp con biến bài học thành thói quen hàng ngày

Lòng biết ơn không phải là cảm xúc nhất thời sau khi nghe một câu chuyện cảm động. Đó phải là thái độ sống hàng ngày. Để giúp con thực hành, ba mẹ hãy hướng dẫn con xây dựng những thói quen sau. Bắt đầu với 1 thói quen, thực hiện đều đặn ít nhất 21 ngày, rồi mới thêm thói quen tiếp theo.

1. Nói “Cảm ơn ba/mẹ” mỗi ngày (1 phút)

Nhiều gia đình Việt Nam không quen nói “cảm ơn” với nhau, cho rằng gia đình thì không cần khách sáo. Nhưng thực ra, việc nói lời cảm ơn rất quan trọng.

Cách thực hiện:

Mỗi tối trước khi ngủ, con đến tìm ba/mẹ
Nói: “Con cảm ơn ba/mẹ vì… [việc cụ thể hôm nay]”
Ví dụ: “Con cảm ơn mẹ đã nấu cơm ngon”, “Con cảm ơn ba đã đưa con đi học”

Lưu ý cho ba mẹ:

Tuần đầu: Nhắc con mỗi tối
Từ tuần 2: Con tự nhớ làm
Khi con nói, ba mẹ hãy ôm con và nói: “Ba/mẹ vui khi con biết ơn”
ĐỪNG phản ứng kiểu: “Ừ, biết rồi, đi ngủ đi!” – như vậy sẽ làm con nản lòng

2. Viết thư tay cho ba/mẹ mỗi tháng (20-30 phút/tháng)

Trong thời đại số, việc viết thư tay trở nên quý giá hơn bao giờ hết. Đây cũng là cách để con thực hành viết văn và suy ngẫm.

Cách thực hiện:

Mỗi đầu tháng (hoặc cuối tháng), con viết một bức thư ngắn cho ba hoặc mẹ
Nội dung: Chia sẻ về tháng vừa rồi, điều con biết ơn, điều con muốn làm tốt hơn
Không cần dài, 1 trang A5 là đủ
Viết tay, không đánh máy

Gợi ý nội dung:

“Mẹ ơi, tháng này con học được…”
“Con thấy mẹ vất vả vì…”
“Con hứa sẽ cố gắng…”
“Con yêu mẹ vì…”

Lợi ích:

Con học cách diễn đạt cảm xúc
Ba mẹ có kỷ niệm quý giá để lưu giữ
Tạo khoảnh khắc xúc động trong gia đình
Sau này con lớn lên, đọc lại sẽ thấy ý nghĩa lắm

Mẹo: Ba mẹ nên để thư của con ở nơi đặc biệt (hộp kỷ niệm), đôi khi lấy ra đọc lại và cảm ơn con.

3. Làm một việc nhà cố định mỗi ngày (10-15 phút)

Nhiều gia đình nuôi con “như công chúa/hoàng tử” – không cho con làm gì cả, chỉ học bài thôi. Nhưng đây là sai lầm. Con cần học cách tự lập và chia sẻ công việc nhà.

Cách thực hiện:

Trẻ 6-8 tuổi:

Gấp quần áo của con
Sắp xếp giày dép ngăn nắp
Đặt bát đũa ra bàn ăn → Chọn 1 việc, làm đều đặn mỗi ngày

Trẻ 9-12 tuổi:

Rửa bát sau bữa tối
Quét nhà
Phơi/thu quần áo → Chọn 1 việc, làm đều đặn

Trẻ 13+ tuổi:

Nấu một bữa cho gia đình (cuối tuần)
Dọn dẹp phòng ngủ + phòng khách
Đi chợ mua đồ (nếu đi được) → Có thể làm nhiều việc

Quan trọng:

Phải làm ĐỀU ĐẶN, không phải khi nhớ mới làm
Ba mẹ đừng vì thương con mà làm thay
Nếu con làm chưa tốt, hướng dẫn chứ đừng mắng
Khen ngợi khi con làm tốt: “Mẹ thấy con khéo tay quá!”, “Ba thấy nhẹ công nhiều rồi nhờ có con!”

Mục tiêu:

Con hiểu rằng ba mẹ làm việc nhà rất vất vả
Con trân trọng hơn công sức của ba mẹ
Con trở nên tự lập, không lười biếng

4. Học chăm chỉ để ba mẹ vui (mỗi ngày)

Ngọc Mỹ đã học giỏi để đền đáp mẹ. Con cũng có thể làm như vậy. Nhưng “học chăm chỉ” không có nghĩa là “học 24/7” hay “phải điểm 10 mọi môn”.

“Học chăm chỉ” nghĩa là:

Tự giác làm bài tập, không cần ba mẹ nhắc
Khi không hiểu, chủ động hỏi thầy cô hoặc ba mẹ
Không chơi game/điện thoại trong giờ học
Cố gắng hết sức, không làm qua loa

Cách thực hiện:

Thói quen “Tự giác học bài”:

Hàng ngày sau khi về nhà + ăn xong + nghỉ 15 phút → Tự động vào bàn học
Không cần ba mẹ nhắc
Làm xong bài tập → Ôn bài cũ + đọc sách
Ba mẹ chỉ kiểm tra, không làm thay

Mẹo cho ba mẹ:

Tuần đầu: Nhắc con giờ giấc
Tuần 2-3: Hỏi “Con làm bài chưa?” (nhẹ nhàng)
Từ tuần 4: Con tự giác
Nếu con tự giác học mà không cần nhắc → Khen ngợi ngay!

Động lực:

Mỗi khi con muốn lười, nhắc con: “Con nhớ mẹ Ngọc Mỹ đã cõng con gái đi học 12 năm. Ba/mẹ con tuy không vất vả như vậy, nhưng ba/mẹ cũng hy vọng con học hành tốt để sau này có cuộc sống tốt đẹp.”

📌 Lưu ý cho ba mẹ

1. Đừng so sánh tiêu cực:

❌ “Thấy chưa, người ta khuyết tật mà còn vào Harvard, còn con…”
✅ “Ngọc Mỹ đã làm được điều tuyệt vời. Con cũng có thể làm được những điều tuyệt vời theo cách của con.”

2. Đừng dùng câu chuyện để “ép” con:

❌ “Mẹ hy sinh cho con, con phải học giỏi cho mẹ!”
✅ “Mẹ làm việc vì yêu con. Con học tốt để sau này có cuộc sống tốt, mẹ sẽ vui lắm.”

3. Thực hành trước khi dạy:

Ba mẹ cũng nên nói “cảm ơn” với ông bà, với con
Ba mẹ cũng nên làm gương về việc hiếu thảo với ông bà
Con học bằng cách quan sát, không chỉ bằng lời nói

4. Kiên nhẫn:

Thói quen cần 21-66 ngày để hình thành
Đừng nản nếu con quên hoặc làm chưa tốt
Nhắc nhở nhẹ nhàng, khen ngợi khi con làm tốt

❓ Câu hỏi để trò chuyện với con

Dành cho trẻ nhỏ (6-10 tuổi):

“Con nghĩ mẹ Ngọc Mỹ yêu con gái mình như thế nào?”
“Nếu con là Ngọc Mỹ, con sẽ cảm thấy thế nào khi mẹ cõng con đi học mỗi ngày?”
“Con có thể làm gì để giúp ba/mẹ bớt vất vả?”

Dành cho trẻ lớn hơn (11-16 tuổi):

“Con nghĩ Ngọc Mỹ đã động lực nào để học chăm chỉ đến vậy?”
“Trong văn hóa Việt Nam, ‘hiếu đạo’ có ý nghĩa gì? Con nghĩ điều này còn quan trọng trong xã hội hiện đại không?”
“So sánh hoàn cảnh của Ngọc Mỹ và hoàn cảnh của con, con thấy mình may mắn ở điểm nào?”
“Nếu không có điều kiện học Harvard, liệu Ngọc Mỹ có thất bại không? Thành công thực sự là gì?”
“Ba/mẹ đã hy sinh những gì cho con? Con có nhận ra không?”

Lizzie Velásquez – Cô gái tự định nghĩa bản thân

Một ngoại hình khác biệt

Lizzie Velásquez sinh năm 1989 tại Texas, Mỹ. Ngay từ khi chào đời, bác sĩ đã nhận ra cô bé có điều gì đó rất đặc biệt. Lizzie mắc một hội chứng y học cực kỳ hiếm – đến nay các bác sĩ vẫn chưa xác định chính xác tên bệnh. Hội chứng này khiến cơ thể Lizzie không thể tích trữ mỡ, dù cô ăn bao nhiêu đi nữa.

Lizzie cao 1m57 nhưng chỉ nặng chưa đến 30kg. Ngoại hình của cô rất khác so với người bình thường. Và điều này khiến cuộc đời cô trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Ngay từ nhỏ, Lizzie đã quen với những ánh mắt tò mò. Khi gia đình đi siêu thị, có người nhìn chằm chằm. Có người rụt rè tránh xa. Có trẻ em chỉ tay và hỏi to: “Mẹ ơi, tại sao chị ấy lại như vậy?”

Nhưng may mắn cho Lizzie, cô có một gia đình tuyệt vời. Ba mẹ và em gái luôn yêu thương cô. Họ dạy Lizzie rằng: “Con đẹp lắm. Con đặc biệt. Đừng nghe những gì người khác nói.”

Lizzie lớn lên, đi học bình thường như bao đứa trẻ khác. Cô có những người bạn tốt. Cô học hành chăm chỉ. Mọi thứ vẫn ổn – cho đến năm 17 tuổi.

Ngày tồi tệ nhất cuộc đời

Một ngày, Lizzie 17 tuổi, đang lướt web như bao thiếu niên khác. Cô tình cờ phát hiện một video về mình trên YouTube. Tiêu đề video là: “Người phụ nữ xấu nhất thế giới” (The World’s Ugliest Woman).

Video đó có hàng triệu lượt xem. Và dưới video, có hàng nghìn bình luận:

“Cô ấy không nên sống”
“Làm ơn đừng ra đường nữa”
“Tôi không thể tin đây là con người”
“Xấu kinh khủng”

Hãy thử tưởng tượng. Bạn 17 tuổi, đang ở độ tuổi nhạy cảm nhất về ngoại hình. Rồi bạn đọc được hàng nghìn người lạ trên thế giới cùng chê bai, xúc phạm bạn. Họ không biết bạn là ai. Họ không biết bạn tốt bụng hay không, thông minh hay không. Họ chỉ nhìn vào ngoại hình và kết luận: “Xấu nhất thế giới.”

Lizzie khóc suốt đêm đó. Cô nghĩ: “Tại sao? Tại sao mình phải như vậy? Tại sao mọi người ghét mình đến thế?”

Cô muốn biến mất. Cô muốn không bao giờ ra khỏi nhà nữa.

Quyết định thay đổi cuộc đời

Nhưng sau đêm đau khổ đó, Lizzie đứng trước một lựa chọn:

Lựa chọn 1: Tin vào những lời nói độc ác đó. Coi mình là “xấu nhất thế giới”. Ẩn mình, sống trong nỗi tự ti suốt đời.

Lựa chọn 2: Không để những người xa lạ định nghĩa mình. Tự quyết định giá trị của bản thân.

Lizzie đã chọn con đường thứ hai.

Cô tự nhủ: “Những người đó không quen biết tôi. Họ không biết tôi là người thế nào. Họ không có quyền nói tôi xấu hay đẹp. Chỉ TÔI mới có quyền quyết định giá trị của tôi.“

Lizzie quyết định làm một điều rất dũng cảm: Cô sẽ lên tiếng. Cô sẽ kể câu chuyện của mình bằng chính giọng nói của mình.

Cô bắt đầu tạo kênh YouTube, quay video về cuộc sống hàng ngày. Cô chia sẻ về hội chứng bệnh, về những thử thách, nhưng cũng về niềm vui, ước mơ và hy vọng. Cô nói: “Tôi không phải là ‘người xấu nhất thế giới’. Tôi là Lizzie – một cô gái bình thường có ước mơ và yêu cuộc sống.”

Dần dần, video của Lizzie thu hút hàng triệu người xem – nhưng lần này là những người ngưỡng mộ, ủng hộ cô.

Từ nạn nhân thành chiến binh chống bắt nạt

Lizzie quyết định biến nỗi đau của mình thành động lực giúp đỡ người khác. Cô trở thành diễn giả, đi khắp nước Mỹ và thế giới để nói về:

Tự tin và yêu thương bản thân
Chống bắt nạt (anti-bullying)
Vẻ đẹp thật sự đến từ bên trong

Bài nói TED Talk của Lizzie “How Do YOU Define Yourself?” (Bạn định nghĩa bản thân như thế nào?) đã có hơn 13 triệu lượt xem. Cô viết nhiều cuốn sách, trong đó có “Be Beautiful, Be You” (Hãy xinh đẹp, hãy là chính bạn).

Lizzie nói:

“Mục tiêu của tôi là lan tỏa hạnh phúc. Nếu tôi có thể khiến dù chỉ một người cảm thấy tốt hơn về bản thân, thì ngày hôm đó là thành công.”

Năm 2015, bộ phim tài liệu về cuộc đời cô “A Brave Heart: The Lizzie Velasquez Story” ra mắt và nhận nhiều giải thưởng.

Tác động lớn lao

Giờ đây, Lizzie đã tốt nghiệp đại học với bằng Truyền thông. Cô trở thành:

Diễn giả nổi tiếng quốc tế
Tác giả của nhiều cuốn sách bán chạy
Nhà vận động cho dự luật chống bắt nạt ở Mỹ
Người có ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội với hàng triệu người theo dõi

Nhờ Lizzie, hàng triệu thanh thiếu niên trên thế giới – những người bị bắt nạt vì ngoại hình, vì khác biệt – đã tìm thấy sức mạnh để đứng lên. Họ học được rằng: Giá trị của bạn không nằm ở gương mặt hay cơ thể, mà ở trái tim và hành động.

Và điều kỳ diệu là: Video “người xấu nhất thế giới” ngày xưa giờ đã bị gỡ xuống. Thay vào đó, khi tìm “Lizzie Velasquez” trên mạng, người ta thấy hàng ngàn bài viết khen ngợi về lòng dũng cảm và trái tim nhân hậu của cô.

Bài học từ Lizzie: Vẻ ngoài không định nghĩa giá trị, hãy tử tế

💡 Gợi ý cho ba mẹ

Câu chuyện Lizzie rất phù hợp để nói với con về hai điều: (1) Không đánh giá người khác qua bề ngoài, và (2) Tử tế quan trọng hơn đẹp đẽ. Trong thời đại mạng xã hội với Instagram, TikTok đầy rẫy hình ảnh “hoàn hảo” (phần lớn đã chỉnh sửa), nhiều trẻ em đang tự ti về ngoại hình. Đồng thời, bắt nạt (bullying) – đặc biệt là bắt nạt qua mạng (cyberbullying) – đang trở thành vấn đề nghiêm trọng. Hãy kể câu chuyện này khi con bắt đầu quan tâm quá mức về vẻ ngoài, hoặc khi con (hoặc bạn bè con) bị bắt nạt.

💬 Lời ba mẹ có thể nói với con

“Con ơi, ba/mẹ vừa kể cho con nghe về Lizzie. Một cô gái bị cả thế giới gọi là ‘xấu nhất’, nhưng cô ấy đã không bỏ cuộc. Cô ấy đã chứng minh rằng vẻ đẹp thật sự không nằm ở khuôn mặt.

Ba/mẹ muốn con hiểu một điều rất quan trọng: Vẻ ngoài không định nghĩa giá trị của một người.

Trên mạng xã hội, con thấy rất nhiều người đẹp. Nhưng con biết không, phần lớn những hình ảnh đó đều được chỉnh sửa. Làn da được làm mịn. Mắt được làm to. Chân được kéo dài. Eo được thon nhỏ. Đó không phải là thật.

Và quan trọng hơn, dù người đó có đẹp thật đi nữa, điều đó cũng không nói lên con người họ. Một người đẹp mà tính xấu thì vẫn là người xấu. Một người ngoại hình bình thường nhưng tốt bụng, chăm chỉ, thông minh thì mới đáng quý trọng.

Người Việt Nam chúng ta có câu: ‘Lòng tốt đẹp hơn mình tốt’. Nghĩa là tính tình tốt quan trọng hơn ngoại hình đẹp.

Giờ ba/mẹ muốn nói với con hai điều:

Thứ nhất: Đừng tự ti về ngoại hình của con

Con ơi, con đang lớn lên. Có thể con cao, con thấp, con gầy, con mập, con có mụn, con da đen… Đó là chuyện bình thường. Mỗi người một vẻ. Không ai giống ai. Và đó là điều tuyệt vời.

Ba/mẹ muốn con tự tin vào bản thân. Không phải vì con đẹp hay xấu, mà vì con là CON – một con người độc nhất vô nhị trên thế giới này.

Nếu có ai đó chê con về ngoại hình, đừng tin họ. Họ không có quyền đánh giá con. Chỉ con mới có quyền quyết định giá trị của con.

Thứ hai: Đừng bao giờ chê bai người khác về ngoại hình

Con biết không, những người viết bình luận độc ác về Lizzie – họ có thể không nghĩ rằng lời nói của mình có sức mạnh lớn đến thế. Họ viết một câu chỉ mất 10 giây. Nhưng câu đó có thể làm người khác khóc cả đêm.

Lời nói có thể cứu người, cũng có thể hại người.

Vậy nên con ơi:

Đừng bao giờ chê bai ai vì họ mập, gầy, thấp, đen, hay khác biệt
Đừng cười nhạo người khác vì ngoại hình
Đừng lan truyền những hình ảnh hoặc video chế giễu người khác
Nếu thấy bạn bè làm vậy, hãy nói: ‘Điều đó không đúng, đừng làm thế’

Hãy tử tế. Tử tế không tốn tiền, nhưng có giá trị vô cùng.

Ở Việt Nam, người ta hay nói về ngoại hình của nhau: ‘Ủa con gầy quá!’, ‘Con đen thế!’, ‘Mập rồi kìa!’ Nhiều người nghĩ đó là quan tâm, nhưng thật ra đó là thiếu tế nhị. Những lời này có thể làm người nghe tổn thương mà người nói không biết.

Ba/mẹ mong con không trở thành người như vậy. Hãy là người biết tôn trọng, biết tử tế.”

✅ Giúp con biến bài học thành thói quen hàng ngày

Để con thực sự hiểu và áp dụng bài học từ Lizzie, không chỉ dừng lại ở lời nói. Hãy giúp con xây dựng những thói quen cụ thể dưới đây. Bắt đầu với 1-2 thói quen, thực hiện đều đặn ít nhất 1 tháng.

1. Nghi thức “3 điều con thích ở bản thân” mỗi sáng (1 phút)

Nhiều trẻ em tập trung quá nhiều vào những gì mình KHÔNG THÍCH ở bản thân (mũi tẹt, chân to, mặt mụn…). Thói quen này giúp con nhìn thấy điều tích cực.

Cách thực hiện:

Mỗi sáng, khi con đứng trước gương (chải tóc, rửa mặt…), con tự nhủ 3 điều con thích ở bản thân
QUAN TRỌNG: Không được là ngoại hình! Phải là về tính cách, kỹ năng, thành tích
Ví dụ:
- “Con thích con là người có trách nhiệm”
- “Con tự hào vì con giỏi toán”
- “Con vui vì con biết chơi đàn”

Nếu con bé (6-10 tuổi): Ba mẹ làm cùng con

Mẹ: “Mẹ thích con vì con biết giúp đỡ bạn bè”
Con: “Con thích con vì con chơi bóng giỏi”

Nếu con lớn (11+): Con tự làm, ba mẹ không cần giám sát

Nhưng thỉnh thoảng hỏi: “Hôm nay con tự hào về điều gì?”

Mục tiêu:

Sau 1 tháng, con tự động nghĩ về điểm mạnh của mình, không chỉ lo nghĩ về ngoại hình

2. Thử thách “Lời khen mỗi ngày” (2 phút/ngày)

Thay vì chỉ dạy con “Đừng chê bai”, hãy dạy con chủ động làm điều tốt.

Cách thực hiện:

Mỗi ngày, con phải nói ít nhất 1 lời khen chân thành với người khác
Lời khen phải về tính cách, hành động, không phải ngoại hình
Ví dụ tốt:
- “Bạn giải thích bài giỏi quá!”
- “Con thích cách bạn giúp đỡ mọi người”
- “Bài văn của bạn hay lắm!”
Ví dụ không tốt (tránh):
- “Bạn đẹp quá!” (vẫn tập trung vào ngoại hình)
- “Áo bạn đẹp ghê!” (về đồ, không phải về con người)

Cách theo dõi:

Mỗi tối, ba mẹ hỏi: “Hôm nay con đã khen ai? Về điều gì?”
Con kể lại
Nếu con chưa khen ai, nhắc con: “Ngày mai nhớ nhé!”

Lợi ích:

Con học cách nhìn thấy điều tốt ở người khác
Con tạo được nhiều bạn bè hơn
Con trở thành người tích cực, không phải người hay chỉ trích

3. “Quy tắc 24 giờ” trước khi nói về người khác (khi cần)

Đây là quy tắc cho trẻ lớn hơn (10+), đặc biệt quan trọng trong thời đại mạng xã hội.

Quy tắc: Trước khi con nói, viết, chia sẻ bất kỳ điều gì về người khác (đặc biệt là tiêu cực), con phải:

Đợi 24 giờ
Tự hỏi 3 câu:
- Điều này có đúng không? (Con có chắc chắn?)
- Điều này có cần thiết không? (Có phải nói không?)
- Điều này có tử tế không? (Có làm người khác tổn thương không?)

Nếu câu trả lời cho 1 trong 3 câu là “Không” → Đừng nói/viết/chia sẻ

Ví dụ thực tế:

Tình huống 1: Con thấy ảnh bạn cùng lớp không đẹp trên Facebook, muốn bình luận “Ảnh này xấu quá”

Đúng không? → Có thể đúng (theo quan điểm con)
Cần thiết không? → Không
Tử tế không? → Không → ĐỪNG bình luận

Tình huống 2: Con thấy bạn đang bị bắt nạt, muốn nói với thầy cô

Đúng không? → Đúng
Cần thiết không? → Đúng (để giúp bạn)
Tử tế không? → Đúng (giúp đỡ, không làm hại) → NÊN nói

Cách thực hành:

Đặt quy tắc này làm “luật gia đình”
Ba mẹ cũng áp dụng (làm gương)
Khi con vi phạm, nhắc nhở nhẹ nhàng, không la mắng

4. Hành động khi chứng kiến bắt nạt (khi xảy ra)

Dạy con không chỉ “đừng bắt nạt”, mà còn phải can thiệp khi thấy bắt nạt.

3 cách con có thể làm:

Cách 1: Can thiệp trực tiếp (nếu an toàn)

Nói: “Thôi đi, đừng làm vậy”
“Bạn này không thích đâu, thôi đi”
Kéo bạn bị bắt nạt ra khỏi tình huống

Cách 2: Báo người lớn (nếu nghiêm trọng)

Nói với thầy cô
Nói với ba mẹ
Đây không phải “cáo giác”, mà là giúp đỡ

Cách 3: Hỗ trợ nạn nhân sau đó

Đến nói chuyện với bạn bị bắt nạt: “Bạn có sao không? Mình ở đây nha”
Mời bạn chơi cùng
Làm bạn với người bị bắt nạt

Quan trọng:

Đừng bao giờ đứng im lặng xem
Đừng cười theo khi người khác bắt nạt
“Không làm gì” cũng là một lựa chọn – và đó là lựa chọn sai

Ba mẹ cần dạy con: “Nếu con chứng kiến bắt nạt mà không làm gì, con cũng là một phần của vấn đề. Hãy dũng cảm lên tiếng hoặc tìm người lớn giúp đỡ.”

📌 Lưu ý cho ba mẹ

1. Tự tin không phải kiêu ngạo:

Dạy con tự tin ≠ Dạy con coi thường người khác
Con cần tự tin vào bản thân, nhưng cũng khiêm tốn và tôn trọng người khác

2. Làm gương:

Ba mẹ đừng tự chê mình trước mặt con: “Mẹ xấu quá!”, “Ba già rồi!”
Ba mẹ đừng bình phẩm ngoại hình người khác trước mặt con
Con học bằng cách quan sát ba mẹ

3. Lắng nghe khi con chia sẻ:

Nếu con nói “Con xấu”, đừng chỉ nói “Con đẹp mà!”
Hãy hỏi: “Tại sao con nghĩ vậy? Ai nói với con?”
Lắng nghe và giúp con giải quyết vấn đề gốc rễ

4. Nếu con bị bắt nạt:

Đừng nói: “Con phải mạnh mẽ lên!” (điều này làm con cảm thấy mình yếu đuối)
Nói: “Ba/mẹ sẽ giúp con. Chúng ta sẽ cùng giải quyết.”
Liên hệ với trường học, can thiệp nghiêm túc

5. Nếu con là người bắt nạt:

Đừng biện hộ: “Con chỉ đùa thôi mà!”
Nói rõ: “Điều con làm là sai. Con đã làm bạn tổn thương.”
Yêu cầu con xin lỗi chân thành
Tìm hiểu nguyên nhân sâu xa (con bắt nạt vì sao?)

❓ Câu hỏi để trò chuyện với con

Dành cho trẻ nhỏ (6-10 tuổi):

“Con nghĩ điều gì làm cho một người đẹp – ngoại hình hay tính cách?”
“Nếu bạn con bị ai đó chê, con sẽ làm gì?”
“Con có thấy ai đó tốt bụng không? Tốt ở chỗ nào?”

Dành cho trẻ lớn hơn (11-16 tuổi):

“Con nghĩ tại sao người ta lại bắt nạt người khác? Họ được lợi gì?”
“Nếu con là Lizzie, con nghĩ con có đủ can đảm để đứng lên không? Tại sao?”
“Trên mạng xã hội, con có thấy mọi người thường bình phẩm ngoại hình không? Con nghĩ sao về điều đó?”
“Làm thế nào để con biết mình đang ‘tự tin’ chứ không phải ‘kiêu ngạo’?”
“Con có bao giờ cảm thấy tự ti về ngoại hình không? Con muốn ba/mẹ giúp con như thế nào?”

Xây Dựng Nền Móng Vững Chắc Cho Con

Ba mẹ ơi, chúng ta vừa đi qua 3 câu chuyện. Malala và ước mơ được học. Ngọc Mỹ và lòng biết ơn sâu sắc. Lizzie và sự tử tế với chính mình và người khác.

Ba câu chuyện này không chỉ là những bài học riêng lẻ. Chúng cùng nhau xây nên nền móng nhân cách cho một đứa trẻ. Đó là TÂM – một trái tim biết trân trọng những gì mình có, biết cảm ơn những người đã hy sinh cho mình, và biết yêu thương người khác như yêu thương chính bản thân.

Một đứa trẻ có một nền tảng giá trị vững chắc sẽ luôn biết cách tìm thấy hạnh phúc và sống một cuộc đời ý nghĩa, dù sau này con có làm bất cứ nghề gì hay đạt được thành tựu nào.

Nhưng một nền móng vững chắc là để xây lên một ngôi nhà kiên cố. Sau khi đã có một trái tim nhân hậu dẫn đường, con cũng cần được trang bị thêm sức mạnh để đối mặt với giông bão. Đó chính là LỰC – sức mạnh của ý chí, nghị lực và sự kiên trì không bỏ cuộc.

Nếu TÂM là câu trả lời cho câu hỏi “Con muốn trở thành người như thế nào?”, thì LỰC chính là câu trả lời cho “Con sẽ làm gì khi cuộc đời trở nên khó khăn?”.

📖 Khám Phá Mảnh Ghép Tiếp Theo: Sức Mạnh Của Ý Chí

Những câu chuyện trong bài viết này tập trung vào việc nuôi dưỡng TÂM, giúp con trở thành người tốt.

Nhưng giá trị nội tâm thôi là chưa đủ. Con cũng cần LỰC – sức mạnh hành động để không bao giờ gục ngã trước thử thách.

Để hoàn thiện bức tranh về một đứa trẻ bản lĩnh, UPO mời bạn khám phá thêm 2 câu chuyện đầy cảm hứng về những con người có một tinh thần thép:

Lê Văn Công – Vận động viên cao 1m2 nhưng vô địch Paralympic
Bethany Hamilton – Vận động viên lướt sóng mất một tay nhưng vẫn thi đấu chuyên nghiệp

Hai câu chuyện này sẽ cho con thấy sức mạnh phi thường của ý chí và dạy con bài học quan trọng nhất: Không bao giờ bỏ cuộc.

👉 Đọc ngay 2 Câu Chuyện Dạy Con Không Bỏ Cuộc tại đây

trường đào tạo kỹ năng UPO

cho thanh thiếu niên từ 10-16 tuổi

đăng ký sớm

Tác giả/Tham vấn: LÊ ĐẶNG MINH NHẬT

Founder - CEO Công Ty CP Tiềm Năng Vô Hạn UPO

Thầy Lê Đặng Minh Nhật là nhà đào tạo, nhà nghiên cứu tâm lý giáo dục vời hơn 10 năm giảng dạy và đào tạo hơn 30.000 học viên toàn quốc. Thầy cũng là nhà huấn luyện và tư vấn cho đội ngũ nhân sự và khách hàng của các tập đoàn và doanh nghiệp: FPT, PQC hospitality, J&T express, Amyra, ILA, RMIT, AIA EXCHANGE, Chubb Life, Global Media…

"Giáo dục nào đâu phải là quần áo để khoác lên cho đẹp, bởi giáo dục vốn dĩ là khơi dậy cái đẹp từ bên trong mỗi đứa trẻ" chính là châm ngôn của thầy trong giáo dục con trẻ.

Bài cùng danh mục