Tại sao con khóc? Nguyên nhân – dấu hiệu giúp bố mẹ nhận biết

Khóc là một hành vi xử lý cảm xúc, khi gặp phải những cảm xúc cực đoan mà không biết làm thế nào, khóc chính là một cách để giải tỏa những điều đó. Còn đối với trẻ em thì sao? Giọt nước mắt đến từ những nguyên do nào, hãy cùng khám phá thêm những thông tin thú vị thông qua bài biết dưới đây.

Đối với trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi

Các bậc ba mẹ sẽ lo lắng vì thấy trẻ sơ sinh và trong độ tuổi biết đi khóc rất nhiều mà không biết lý do là gì? Có bị đau ốm hay gặp vấn đề gì không? Thực ra trẻ em trong độ tuổi này chỉ có thể dùng cách khóc để giao tiếp và biểu đạt những điều mình mong muốn vì chúng chưa đủ khả năng để sử dụng ngôn ngữ khi giao tiếp. 

Tiếng khóc đóng vai trò thiết yếu đối với sức khoẻ và sự phát triển của trẻ em, nó giống như một phản ứng sinh lý để thể hiện các nhu cầu của trẻ. Dù tiếng khóc có ý nghĩa gì với người lớn hay không thì ở trẻ em cũng mang một thông điệp chứ không phải chỉ là khóc nhè. Các bậc phụ huynh hãy cùng phân biệt một số lý do khiến trẻ nhỏ thường xuyên khóc nhiều như vậy.

Dấu hiệu đói và khát

Đây có lẽ là nguyên nhân đầu tiên mà mọi người nghĩ đến khi trẻ khóc. Thời gian ăn uống của trẻ nhỏ không giống với người lớn, thay vì ăn 3 bữa chính thì trẻ cần ăn rất nhiều bữa phụ trong ngày. Dạ dày của con trẻ sơ sinh rất nhỏ vì thế không thể chứa được đồ ăn, thức uống nên sẽ đói rất nhanh. Bởi sự hạn chế về nhận thức và giao tiếp nên mỗi khi đói hoặc khát thì trẻ chỉ có thể khóc để thu hút sự chú ý và thể hiện nhu cầu của mình. Khi phát hiện được điều đó, trẻ khóc liên tục và cách thời gian của bữa trước khá lâu, ba mẹ cần pha sữa hoặc cho con ăn dặm ngay lúc đó. Tuy nhiên không nên cho bé ăn quá nhiều hoặc quá nhanh, gây ảnh hưởng đến hệ tiêu hoá của con.

Trẻ nhỏ sẽ khóc khi bị đói hoặc khát
Trẻ nhỏ sẽ khóc khi bị đói hoặc khát

Buồn ngủ

Khi trẻ hoạt động hoặc vui chơi trong một khoảng thời gian dài có thể dẫn đến mệt mỏi và buồn ngủ. Trẻ có thể ngủ mọi lúc, mọi nơi nhưng để người lớn có thể nhận ra các dấu hiệu trẻ muốn đi ngủ quả thực không đơn giản, do đó khi không nói ra được chúng sẽ quấy khóc nhất là khi đã quá mệt mỏi và không có chỗ ngủ thích hợp. 
Để hỗ trợ cho con ngủ đầy đủ và đúng giấc, ba mẹ cần theo dõi thói quen sinh hoạt hằng ngày để rút ra được thói quen đi ngủ của con. Bên cạnh đó còn cần sự hiểu biết về thời gian ngủ cần thiết cho trẻ. Ví dụ trẻ sơ sinh và trẻ dưới 2 tháng có thể ngủ 18 tiếng mỗi ngày, trẻ từ 3- 5 tháng tuổi là 14- 16 tiếng, trẻ từ 6- 8 tháng là khoảng 14 tiếng, trẻ từ 9- 12 tháng có thể ngủ liên tục 9- 12 tiếng. Một số dấu hiệu thể hiện việc trẻ buồn ngủ là khóc, kèm theo đó là ngáp, dụi mắt hoặc khóc trong khi vẫn ngáp và nhắm mắt.

Trẻ dụi mắt, ngáp và khóc là dấu hiệu cho việc buồn ngủ
Trẻ dụi mắt, ngáp và khóc là dấu hiệu cho việc buồn ngủ

Bị đầy hơi

Các vấn đề về đầy hơi khiến trẻ khó chịu mà không thể bày tỏ, do đó chỉ có cách khóc để thể hiện với người lớn. Nguyên nhân dẫn đến đầy hơi ở trẻ sơ sinh là do chúng nuốt quá nhiều khí khi bú bình hoặc khi khóc. Hơn nữa, hệ tiêu hoá của trẻ ở giai đoạn dưới 1 tuổi chỉ đang phát triển, vẫn cần thời gian để làm quen với việc dung nạp, hấp thu và tiêu hoá thực phẩm.

Để giảm tình trạng đầy hơi dẫn đến khóc lóc, ba mẹ cần tránh cho con ăn những thực phẩm dễ bị đầy hơi như bơ, đào, lê, yến mạch,…không nên thay đổi chế độ ăn đột ngột hoặc theo dõi để phát hiện trẻ có bị dị ứng với thành phần nào trong sữa hay không.

Đau bụng

Hệ tiêu hoá, hệ miễn dịch của trẻ nhỏ còn chưa được phát triển hoàn thiện, dễ bị vi khuẩn tấn công gây ra những cơn đau bụng. Ngoài ra, việc trẻ hiếu động, hay chạm vào nhiều vật dụng khiến nguy cơ trẻ phải tiếp xúc với những thứ không sạch sẽ, gây nên sự đau bụng.
Nếu phát hiện con bị đau bụng, phụ huynh hãy massage nhẹ nhàng, đưa bé nghỉ ở một nơi yên tĩnh, hát ru, đưa bé đi dạo hoặc tắm nước ấm cho bé. Nếu bé vẫn gặp nhiều rắc rối khi đau bụng nhiều, ba mẹ có thể cho con đi gặp bác sĩ để kiểm tra tình hình hoặc bổ sung thêm các thực phẩm chứa nhiều lợi nhân để giúp họ miễn dịch tốt.

Trẻ khóc do bị đau bụng
Trẻ khóc do bị đau bụng

Khó chịu

Cơ thể của trẻ nhỏ chưa được phát triển hoàn thiện nên dễ bị ảnh hưởng bởi những tác nhân bên ngoài, bên cạnh đó là khả năng giao tiếp còn hạn chế dẫn đến hành vi khóc lóc mỗi khi khó chịu. Đa phần trẻ sẽ phản ứng lại khi tã bị bẩn hoặc bị ướt, một số trẻ có thể không để ý đến điều này vì da của trẻ không cảm thấy bị kích thích. Để giải quyết vấn đề này, ba mẹ cần kiểm tra tã của bé thường xuyên hoặc để ý đến sắc mặt của con nếu có gì bất thường nên nhanh chóng thay tã cho con. Đôi khi phụ huynh sẽ gặp tình trạng trẻ khóc to hơn và không muốn thay tã, lý do có thể đến từ cảm giác lạ khi tiếp xúc với không khí lạnh trên da. Tuy nhiên sau một thời gian bé sẽ quen, ba mẹ cũng cần thao tác nhanh chóng, gọn gàng hoặc đánh lạc hướng bé bằng những món đồ chơi.

Nhiều tác nhân bên ngoài làm cho trẻ sơ sinh khó chịu nên chúng sẽ khóc
Nhiều tác nhân bên ngoài làm cho trẻ sơ sinh khó chịu nên chúng sẽ khóc

Mỗi khi thay quần áo hoặc làm sạch cơ thể bằng khăn lạnh mỗi khi thay tã, trẻ dễ bị giật mình và khóc. Ngược lại, trẻ sơ sinh thích được giữ ấm cơ thể, nhưng không nên để bé quá nóng. Phụ huynh có thể kiểm tra bằng cách sờ vào bụng của con, không nên sờ vào bàn tay hoặc bàn chân vì người lớn có thể cảm thấy bình thường nhưng trẻ lại thấy lạnh.
Một nguyên nhân khác khiến trẻ khóc do cảm giác bị vướng víu, bị đau do quần áo quá chật hay rắc rối nào đó. Ba mẹ cần chú ý về kích thước của quần áo của con vì trẻ rất nhanh lớn, ngoài ra quần áo quá rộng cũng khiến trẻ khó vận động. Một số tác động khác khiến trẻ khó chịu như bị muỗi đốt, bị vướng vào tóc hoặc có chỉ thừa trong quần áo, để giải quyết điều này không có cách nào ngoài việc ba mẹ phải kiểm tra khắp cơ thể bé mà thôi.

Bé đang mọc răng

Việc mọc răng sẽ gây ra đau đớn cho trẻ em vì từng chiếc răng sẽ đâm ra khỏi nướu của bé. Trường hợp này thường gặp phải ở trẻ sơ sinh, tuy nhiên đa số mỗi độ tuổi đều có khả năng quấy khóc trong một thời điểm nào đó.Thông thường, răng sữa sẽ bắt đầu mọc từ thời điểm trẻ được 4 – 7 tháng, đôi khi có thể sớm hơn. Nếu phát hiện trẻ khóc trong thời gian dài, ba mẹ hãy nhìn hoặc dùng tay cảm nhận xem nướu của trẻ có bị sưng hay không. Mọc răng là điều xảy ra bình thường, để giúp bé đỡ khóc, ba mẹ hãy ôm, dỗ dành hoặc đánh lạc hướng bằng các món đồ chơi, phim ảnh,..

Cơn đau đến từ việc mọc răng khiến trẻ quấy khóc nhiều
Cơn đau đến từ việc mọc răng khiến trẻ quấy khóc nhiều

Muốn được ở cạnh bố mẹ

Em bé rất cần sự âu yếm từ ba mẹ để cảm nhận sự thân thuộc và an toàn. Chúng thường thích được nhìn gương mặt của ba mẹ, nghe giọng nói và thậm chí phát hiện được mùi hương độc đáo của họ. Vì thế việc khóc cũng chỉ là cách để trẻ muốn được gần gũi với ba mẹ mà thôi. Nhiều người lo lắng nếu ở bên con quá nhiều sẽ khiến trẻ bị “bện hơi”, nhõng nhẽo nhưng nếu chỉ trong vài tháng đầu thì không có vấn đề gì cả. Những lúc như vậy, ba mẹ hãy ôm, vỗ về hoặc hát ru để con nín khóc, ngoài ra để đỡ mỏi cánh tay trong thời gian dài ôm con, phụ huynh có thể dùng đến cái địu.

Trẻ em rất thích gần gũi ba mẹ
Trẻ em rất thích gần gũi ba mẹ

Choáng ngợp bởi “thế giới mới”

Trẻ sơ sinh mới bắt đầu tiếp xúc với thế giới bên ngoài sẽ không tránh khỏi sự choáng ngợp khiến chúng khó chịu. Khóc chính là sự phản ứng lại với những tác động đó. Trẻ có thể không thích ánh mặt trời quá chói, đèn quá sáng, âm thanh ồn hoặc có nhiều người lạ. Nếu trẻ còn nhỏ, hãy quấn chúng trong chiếc tã, khăn hoặc dùng những xe nôi có mái che chuyên dụng khi đi ra ngoài. Nếu trẻ lớn hơn một chút, có thể dẫn trẻ đến những nơi yên tĩnh để con bình tâm lại.

Muốn khám phá điều gì đó

Có nhiều em bé năng động, thích tiếp xúc với những thứ mới mẻ bên ngoài, thích đi chơi hơn là ở nhà. Việc bị gò bó trong một không gian quá lâu có thể khiến trẻ bí bách và khóc to lên. Với những trường hợp như vậy, ba mẹ hãy thường xuyên cho bé đến những địa điểm vui chơi thích hợp như công viên, sở thú, trung tâm giải trí hoặc cho bé tiếp xúc với những trẻ bằng tuổi khác.

Bị gò bó trong một không gian trong thời gian dài có thể khiến trẻ khó chịu
Bị gò bó trong một không gian trong thời gian dài có thể khiến trẻ khó chịu

Con không được khoẻ

Nếu bé đột nhiên có những dấu hiệu như khóc mãi không thấy dừng, âm thanh có lúc dữ dội, có lúc lại yếu hơn và thỉnh thoảng khóc thét lên, kèm theo đó là bị sốt, bỏ ăn, nôn hoặc tiêu chảy chứng tỏ cơ thể của trẻ đang không được khoẻ. Không ai có thể hiểu rõ con hơn ba mẹ, do đó hãy quan tâm con nhiều hơn, nếu có những dấu hiệu bất thường nào đó cần nhanh chóng đưa trẻ đến những cơ sở y tế kịp thời. Để phòng tránh những bệnh lý hay gặp ở trẻ em, ba mẹ cần đảm bảo đến chế độ dinh dưỡng, bổ sung thực phẩm chứa nhiều vitamin, kẽm, crom, canxi,… để tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ hệ miễn dịch.

Thất vọng

Khi con chơi thua một trò chơi hay làm mãi không được một việc gì đó, cảm giác thất vọng và bất lực khiến con bật khóc. Tình huống này người lớn cũng đôi khi hay gặp phải. Ví dụ khi con lắp lego liên tục không thành công hay sếp tháp luôn bị đổ, trẻ sẽ rất buồn và khóc toáng lên. Khi đó, ba mẹ cần nhẹ nhàng an ủi và giúp đỡ để con hoàn thành công việc của mình. Thông qua đó có thể giáo dục trẻ hiểu về giá trị của sự cố gắng và không nên bỏ cuộc.

Trong những tuần đầu tiên của cuộc đời, trẻ có thể đưa ra nhu cầu của mình qua sự khác biệt của âm thanh. Thông qua thời gian tiếp xúc, ba mẹ có thể phần nào hiểu được”tâm tư” của trẻ để hỗ trợ kịp thời. Đặc biệt, ba mẹ cần nhanh chóng có mặt để hỗ trợ cho con, dạy con cách tự kiểm soát cảm xúc và cho con làm quen bằng cách rời đi từ từ. 

Đối với trẻ mầm non và độ tuổi đi học

Trẻ em càng lớn càng phát triển khả năng của bản thân và hạn chế khóc hơn. Nhờ vào việc nói chuyện, trẻ có thể trao đổi về những vấn đề mình gặp phải, nhờ sự giúp đỡ hoặc còn có thể chia sẻ cảm xúc tiêu cực này với người khác. Bằng những cách thể hiện cụ thể, trẻ không còn phải ra sức khóc để thu hút sự chú ý từ người khác.

Sự mệt mỏi đến kiệt sức

Một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến trẻ trong độ tuổi đi học khóc là do chúng đã quá mệt mỏi. Khi trẻ ngủ quá ít hoặc bị đau và cộng thêm những việc không vừa ý sẽ khiến trẻ bật khóc, giống như “giọt nước tràn ly”, nhiều vấn đề xảy đến khiến trẻ ấm ức và bật khóc.

Khi trẻ mệt mỏi, cơ thể sẽ tiết ra adrenaline và cortisol để giúp cơ thể tỉnh táo, những hormone này có thể khiến bé trở nên cáu kính và dễ rơi nước mắt. Khi trẻ mệt mỏi không phải là thời điểm thích hợp để an ủi hay nói chuyện với trẻ, việc nên làm lúc đó chính alf cho bé nghỉ ngơi. Để giảm thiểu tình trạng mệt mỏi của con, ba mẹ hãy thiết lập một kế hoạch đi ngủ đầy đủ và hợp lý. Giờ đi ngủ sẽ tuỳ vào tình trạng của mỗi trẻ, thông thường phải ngủ đủ từ 8- 9 tiếng mỗi ngày và nên bắt đầu đi ngủ vào lúc 19- 21 giờ hàng ngày. 
Ngoài ra, những giấc ngủ trưa sẽ khiến trẻ tỉnh táo hơn vào buổi chiều. Các bậc phụ huynh cũng nên chú ý không được bắt trẻ học quá lâu, hạn chế tiếp xúc với các thiết bị điện tử trong thời gian dài hay vận động nhiều. Trong thời gian hoạt động, nếu phát hiện trẻ có dấu hiệu ngáp liên tục, chảy nước mắt, gương mặt đờ đẫn hoặc thiếu tập trung cần cho trẻ nghỉ ngơi sớm.

Tại sao trẻ đi học lại khóc?

Không hiếm trường hợp trẻ em khóc và phản kháng lại mỗi khi đi học, điều này khiến rất nhiều bậc phụ huynh cảm thấy phiền và đau đầu. Việc đi học là quyền và nghĩa vụ của bất kỳ trẻ em nào để đảm bảo sự phát triển toàn diện cho trẻ. Tuy nhiên, nhiều trẻ em không muốn đi học bởi các lý do như sợ tiếp xúc với người lạ, không muốn rời xa ba mẹ, áp lực học tập, bị ám ảnh bởi những vấn đề xảy đến khi đi học hoặc bị bạn bè ức hiếp,…

Trẻ bật khóc vì nỗi sợ đi học
Trẻ bật khóc vì nỗi sợ đi học

Vấn đề tâm lý này nếu không được giải quyết kịp thời có thể ảnh hưởng đến việc học tập của con, khiến trẻ ngày càng nhút nhát, cố tình nói dối, giả vờ ốm để không đến trường hoặc thậm chí có khả năng trốn học. Để giải quyết tình trạng sợ đi học, ba mẹ có thể sử dụng đến các biện pháp hỗ trợ tâm lý, phối hợp dùng thuốc điều trị và có sự kết hợp với giáo viên và nhà trường để phát hiện những vấn đề con đang gặp phải và kịp thời hỗ trợ.

Shock hay choáng ngợp

Não bộ của trẻ nhỏ thường chưa phát triển toàn diện, vẫn còn nhiều chuyện chưa trải qua nên đôi khi sẽ dễ bị shock và choáng ngợp trước một số tình huống và dẫn đến sợ hãi, khóc to lên. Khi trẻ đến một nơi lạ lẫm, có đông người và nhiều ánh sáng chói mắt, trẻ sẽ khóc lên. Ví dụ khi con lên sân khấu biểu diễn, những âm thanh ồn ào cũng rất nhiều người theo dõi làm cho trẻ bị áp lực và có nhiều trẻ khóc nhè.

Tuy nhiên không phải đứa trẻ nào cũng sợ hãi như vậy, nếu trẻ chưa kịp thích ứng với môi trường như trên, ba mẹ hãy cho bé làm quen dần dần. Ban đầu có thể kể cho con nghe về những nơi mới lạ thú vị như thế nào, miêu tả bao quát về khung cảnh để trẻ làm quen và hãy ở bên cạnh để mang đến cảm giác an tâm cho con. Sau một thời gian rèn luyện, trẻ sẽ dần mạnh dạn, bình tĩnh thích nghi với những điều mới lạ và không còn khóc lóc vì bị shock nữa.

Bị thương về thể chất

Trẻ em khi còn nhỏ thường rất hoạt bát, thích chơi đùa nhưng đôi khi còn chưa chú ý, dẫn đến việc té ngã và bị thương về thể chất. Những tác động này khiến trẻ bị đau, xây xát da hoặc nếu nghiêm trọng còn có thể ảnh hưởng đến xương. Cơn đau này khiến trẻ bật khóc, vừa để thể hiện cảm xúc vừa là tín hiệu để thông báo với ba mẹ và người lớn rằng mình đang bị thương. Một số vết thương đôi khi không quá đau và nghiêm trọng như trẻ thể hiện nhưng do bị kích động và sự việc xảy ra quá bất ngờ làm cho trẻ chưa kịp bình tĩnh lại. Có những trẻ còn dùng giọt nước mắt của mình để có được lòng thương của ba mẹ, được cảm nhận sự quan tâm và yêu thương từ họ.

Khi bị thương, cảm giác đau khiến trẻ bật khóc
Khi bị thương, cảm giác đau khiến trẻ bật khóc

Những vấn đề bị thương cơ thể không ai mong muốn cả, đôi lúc do những sự bất cẩn hoặc nguyên nhân từ bên ngoài làm hại đến con. Để hạn chế trường hợp này, ba mẹ nên dặn dò con đu đứng nghiêm túc, cẩn thận, đặc biệt phải tránh xa những đồ đạc sắc nhọn có khả năng sát thương cao như dao, kéo, búa, ổ điện,…

Quá đói

Mỗi khi bị đói, ngay cả một người lớn cũng cảm thấy mệt mỏi, khó chịu và dễ nổi nóng. Trẻ em cũng như vậy, khi quá đói, trẻ dễ nổi nóng và khi bị ai đó tác động một hành vi không vừa ý cũng khiến trẻ khóc lên. Trẻ còn dùng việc khóc như lời thông báo mình đói rồi và muốn được ăn.

Nếu con vừa ngủ dậy sau một giấc ngủ dài hoặc đã 3- 4 tiếng kể từ bữa ăn cuối cùng chứng tỏ bé cũng đã đói. Ba mẹ cần cho bé ăn đúng bữa, với trẻ em có thể chia thành nhiều bữa ăn để trẻ hấp thụ tốt hơn. Ngoài ra việc chuẩn bị thêm trái cây, đồ ăn vặt để sẵn ở một nơi thích hợp sẽ tạo cho con tính chủ động ăn khi đói mà không làm phiền đến ba mẹ.

Cảm thấy tội lỗi

Bắt đầu từ 3 tuổi, trẻ bắt đầu có cảm giác đồng cảm, biết yêu thương và để ý cảm nhận của người khác. Trẻ có thể khóc khi vô tình làm tổn thương bạn bè hoặc làm sai điều gì đó. Tiến sĩ Kennedy-Moore cho biết phản ứng này thể hiện sự hối hận của trẻ và thể hiện ý thức muốn sửa đổi, tránh bị mắng hoặc bị phạt. Trẻ cảm thấy lo lắng sẽ bị người khác giận hoặc cảm giác khó chịu khi làm người khác tổn thương nhưng tạm thời không biết cách nào để xử lý nên sẽ khóc.

Bé ân hận vì làm tổn thương người khác hoặc làm sai một việc gì đó
Bé ân hận vì làm tổn thương người khác hoặc làm sai một việc gì đó

Ba mẹ hãy dạy bé cách để xử lý một số vấn đề thường gặp kèm theo cách sửa sai để chuộc lỗi. Ngoài ra hãy an ủi và biểu dương vì con có tinh thần biết nhận lỗi và tích cực sửa sai để khuyến khích con tiếp tục cố gắng không tái phạm trong tương lai. Để tránh bé luôn ủ rũ và suy nghĩ quá nhiều về hành vi của mình, ba mẹ hãy an ủi để tâm trạng bé tốt hơn và cùng bé khắc phục hậu quả.

Sợ hãi

Sợ hãi là một trong những cảm xúc bình thường trong cuộc sống, trẻ em sẽ có cảm giác sợ một số thứ khiến chúng có cảm giác nguy hiểm và bị đe doạ. Tuỳ từng trẻ sẽ có nỗi sợ riêng, có trẻ sợ phim kinh dị, sợ bóng tối, có người lại sợ động vật như chó, nhện, rắn,.. Trẻ em cũng sợ bị mắng hoặc bị bỏ rơi.
Những điều này tạo nên sự ám ảnh trong thời gian ngắn khi trẻ em phải đối mặt với chúng. Tuy nhiên vẫn có trường hợp nỗi sợ này quá lớn, tạo nên sự ám ảnh trong tâm lý, kéo dài trong khoảng thời gian rất lâu thậm chí là cả cuộc đời. Ở trẻ em, khi bị tác động bởi thứ gì đó quá bất ngờ khiến chúng giật mình và khóc, đôi khi tạo thành những cơn ác mộng khi ngủ.

Mỗi trẻ em có nỗi sợ riêng và thường khóc khi đối mặt với những điều đó
Mỗi trẻ em có nỗi sợ riêng và thường khóc khi đối mặt với những điều đó

Xem thêm: Dạy trẻ cảm xúc sợ hãi, cách đối diện với hiệu ứng tiêu cực

Có nhiều phương pháp để làm giảm nỗi sợ cho con. Theo một cách an toàn, hãy tránh cho trẻ tiếp xúc với những điều làm con thấy bất an. Ví dụ khi con sợ chó, hãy hạn chế để trẻ lại gần những nơi mà chúng hay xuất hiện, nếu trẻ sợ bóng tối, ba mẹ có thể dùng thêm đèn ngủ trong phòng. Tuy nhiên, biện pháp lâu dài và triệt để chính là cho con đối diện và tập làm quen dần với những điều đó. Đôi khi do một số sự hiểu nhầm trong quá khứ hình thành nỗi sợ trong con, do đó ba mẹ cần giúp bé hiểu không nên quá lo sợ những thứ bình thường. Sau đó tạo điều kiện cho con tiếp xúc nhiều với những nỗi sợ, ở bên cạnh con để mang lại sự an tâm và xóa tan nỗi sợ đó.

Sự đau buồn

Đôi khi nước mắt biểu hiện cho niềm vui, niềm hạnh phúc nhưng đa phần giọt nước mắt thông dùng để thể hiện tâm trạng đau buồn hay những vấn đề không may xảy ra. Mỗi khi người lớn hoặc trẻ em khóc chính là một cách để giải toả tâm trạng tiêu cực của mình. Lý do trẻ em buồn thường đơn giản như bị điểm kém, khi cô giáo trách phạt, làm mất đồ, cãi nhau với bạn hoặc có người thân mất.

Lúc buồn là khi trẻ em rơi nước mắt nhiều nhất
Lúc buồn là khi trẻ em rơi nước mắt nhiều nhất

Thông thường trẻ em sẽ không bị kiềm chế quá nhiều, luôn thoải mái thể hiện cảm xúc của mình. Việc giải toả tâm trạng thông qua việc khóc là rất bình thường, nếu kiềm chế quá lâu cũng có thể khiến cho trẻ cảm thấy uất ức, thậm chí lâu ngày có thể mắc các bệnh về tâm lý và trầm cảm.

Sự bực tức

Ở giai đoạn khi còn nhỏ, trẻ chưa có khả năng kiểm soát cảm xúc của mình tốt. Mỗi khi gặp vấn đề không như ý muốn, bị ai đó cản trở, bắt nạt hoặc cảm thấy không công bằng, trẻ sẽ cảm thấy bực tức và bật khóc. Thậm chí khi trẻ 8, 9 tuổi hay kể cả người lớn thì phản ứng này vẫn có thể xảy ra.

Để giúp con nín khóc, tuyệt đối không nên quát mắng vì đây là lúc tâm trạng bé bị kích động. Thay vào đó hãy ôm và an ủi để bé bình tĩnh lại, sau đó tìm hiểu nguyên nhân khiến con tức giận và giúp con giải quyết. Về lâu dài, ba mẹ cần có những cuộc trò chuyện để khuyên con không nên có phản ứng khóc hoặc những hành vi mất bình tĩnh, cần tìm cách kiểm soát bản thân như nghĩ về những điều mình yêu thích, hít thở sâu hoặc gặp ba mẹ, người thân để chia sẻ.

Căng thẳng quá mức

Việc chịu áp lực bởi các yếu tố trong đời sống thường ngày thường khiến cho trẻ khóc, nhất là đối với những trẻ đã lớn. Không chỉ đối với người trưởng thành mà các bé cũng phải chịu nhiều vấn đề căng thẳng. Lịch học thêm dày đặc, áp lực về kết quả học tập so với bạn bè, tâm lý khi đi thi hoặc khi đứng trên sân khấu đối diện với nhiều người cũng là thứ khiến cho trẻ dễ dàng bật khóc. Sự cãi vã trong hôn nhân của ba mẹ hoặc khi nghe tin phải chuyển trưởng, chuyển nhà cũng khiến trẻ lo lắng và mất bình tĩnh.

Đứng trên sân khấu lớn trước nhiều người có thể khiến trẻ khóc vì căng thẳng
Đứng trên sân khấu lớn trước nhiều người có thể khiến trẻ khóc vì căng thẳng

Để giảm bớt sự căng thẳng cho trẻ rất cần sự hỗ trợ từ ba mẹ bằng cách an ủi, tập cho bé cách chấp nhận và quản lý cảm xúc cá nhân. Các bé có thể học cách hít thở sâu, tập thiền, đến những nơi yên tĩnh hoặc làm những hoạt động yêu thích để giải trí. Những hoạt động lành mạnh này có thể giúp con lấy lại bình tĩnh và dần dần học được cách kiểm soát cảm xúc của mình.

Gây chú ý

Đôi khi bạn sẽ nhận ra rằng giọt nước mắt rất dễ thu hút sự chú ý của người xung quanh, trẻ em biết điều đó và sử dụng nó như một thứ “vũ khí” để được ba mẹ quan tâm. Cách ứng xử của ba mẹ khi đó sẽ ảnh hưởng đến thói quen sau này của con.

Trẻ em thường sử dụng nước mắt để được ba mẹ chú ý
Trẻ em thường sử dụng nước mắt để được ba mẹ chú ý

Khi con cố gắng khóc lóc và la hét ầm ỹ, các bậc phụ huynh hãy tránh giao tiếp bằng mắt hoặc ngay lập tức hỏi thăm. Sau một khoảng thời gian không đạt được điều mình muốn, trẻ sẽ nhận ra hành động gây rối của mình không có tác dụng và sẽ từ bỏ.
Hãy dạy cho con một số cách khác để nhận được sự phản hồi từ người xung quanh một cách lịch sự như gõ cửa, vẫy tay hoặc mở lời một cách nhẹ nhàng. Ba mẹ cũng nên khen ngợi mỗi khi con có cách ứng xử tốt, bên cạnh đó là dành một khoảng thời gian để trò chuyện, xem phim hoặc chơi cùng con để chúng không cảm thấy cô đơn hoặc bị bỏ rơi.

Muốn đạt được hay có một thứ gì đó

Trẻ nhỏ chưa hiểu hết về việc nên hay không nên, mỗi khi muốn thứ gì đó đều sẽ khóc thật to để lấy cho bằng được mà không cần biết hành vi của mình là xấu. Hành vi chiều chuộng và nhượng bộ của người lớn vô tình làm cho bé cảm thấy tự tin và biết rằng cứ khóc là sẽ được đáp ứng nhu cầu, hình thành đức tính không tốt về sau.

Trẻ có hành vi khóc lóc và ăn vạ để đòi cho bằng được điều mình thích
Trẻ có hành vi khóc lóc và ăn vạ để đòi cho bằng được điều mình thích

Xem thêm: Cách dạy trẻ ăn vạ với 12+ tips “điều trị” TẬN GỐC!

Ba mẹ cần nhẹ nhàng giải thích cho con hiểu rằng thứ bé đang muốn không thể được và yêu cầu trẻ ngừng khóc. Ví dụ trẻ muốn lấy con dao, ba mẹ cần ngăn cản và cho con biết thứ đó nguy hiểm như thế nào. Hoặc đôi khi trẻ nằng nặc đòi mua quá nhiều thứ đồ chơi không cần thiết, tuyệt đối không vì thương con mà nhượng bộ vì trẻ sẽ quen dần với sự chiều chuộng đó và ngày càng đưa ra những yêu cầu vô lý hơn nữa.

Khước từ điều gì đó

Khi con không muốn làm một điều gì đó như tắt tivi, cất đồ chơi để đi ngủ hay đi học, chúng sẽ ngay lập tức rơi nước mắt. Trẻ khóc có khi xuất phát từ nỗi buồn thực sự nhưng vẫn có trường hợp đó là mưu đồ của con. Thế nên ba mẹ hay thấy khi cất đồ chơi thì con khóc rất to nhưng vừa được nhận lại thì bé nín ngay lập tức.

Đôi khi trẻ khóc vì muốn thể hiện mong muốn từ chối một điều không vừa ý
Đôi khi trẻ khóc vì muốn thể hiện mong muốn từ chối một điều không vừa ý

Để tạo cho con tính kỷ luật và biết nghe lời, phụ huynh hãy nghiêm khắc hơn trong lời nói và hành động của mình. Cần đưa ra lời cảnh báo ngay từ ban đầu, ví dụ nếu con không nhanh chóng ăn cơm thì sẽ không được xem phim hoạt hình nữa. Nếu con vẫn lì lợm không nghe thì có thể áp dụng các biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn. Quan trọng là phải giáo dục cho con hiểu gì có buồn hay tức giận đến đâu thì vẫn phải tuân theo các quy tắc được đưa ra. Điều này sẽ giúp trẻ quen với môi trường nghiêm túc, hình thành đức tính trưởng thành, biết tuân thủ quy định dù ở bất cứ đâu.
Mỗi người làm cha làm mẹ đều cảm thấy lo lắng và bất an mỗi khi con khóc. Thế nhưng khóc nhiều cũng chỉ là một giai đoạn trong sự phát triển của con và sẽ nhanh chóng kết thúc. Khi con học được cách truyền đạt những nhu cầu của mình bằng ngôn ngữ tới mọi người thì những lần khóc lóc dữ dội này sẽ nhanh chóng kết thúc.
Để thúc đẩy quá trình học hỏi và trau dồi kiến thức của trẻ diễn ra hoàn thiện hơn, ba mẹ hãy tham khảo cho bé tham gia khóa học KidUP tại trung tâm giáo dục UPO. Tại đây bé nhận được sự giáo dục đến từ các giáo viên chuyên nghiệp, tạo điều kiện để bé khám phá khả năng khai phóng và tư duy tự thức, thúc đẩy quá trình tìm hiểu bản thân, sáng tạo và thoát ra khỏi vòng an toàn trước đây. Các bé được học nhiều kỹ năng sống mà trên trường chưa thể dạy chuyên sâu hay rèn luyện tính kỷ luật, sự tự giác trong mọi việc. Tham gia khóa kỹ năng KidUP sẽ giúp trẻ trưởng thành hơn, chững chạc hơn và từ đó thói quen khóc lóc sẽ không còn xuất hiện nhiều nữa. 

Trainer Lê Đặng Minh Nhật

Tác giả/Tham vấn: LÊ ĐẶNG MINH NHẬT

Founder - CEO Công Ty CP Tiềm Năng Vô Hạn UPO

Thầy Lê Đặng Minh Nhật là nhà đào tạo, nhà nghiên cứu tâm lý giáo dục vời hơn 10 năm giảng dạy và đào tạo hơn 30.000 học viên toàn quốc. Thầy cũng là nhà huấn luyện và tư vấn cho đội ngũ nhân sự và khách hàng của các tập đoàn và doanh nghiệp: FPT, PQC hospitality, J&T express, Amyra, ILA, RMIT, AIA EXCHANGE, Chubb Life, Global Media…

"Giáo dục nào đâu phải là quần áo để khoác lên cho đẹp, bởi giáo dục vốn dĩ là khơi dậy cái đẹp từ bên trong mỗi đứa trẻ" chính là châm ngôn của thầy trong giáo dục con trẻ.

Icon Facebook tác giả    Icon Youtube tác giả

0 0 đánh giá
Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận
Đăng ký Test sinh trắc vân tay để được Đăng ký Test sinh trắc vân tay để được
Tư vấn & Test tính cách Miễn phí

    Thông tin liên lạc

    Công ty cổ phần Tiềm năng vô hạn

    Mã số thuế: 4201892928

    Người đại diện theo pháp luật: LÊ ĐẶNG MINH NHẬT

    Theo dõi chúng tôi icon FB icon YT

    background footer

    0
    Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x